18. YÜZYIL OSMANLI DİPLOMASİSİNDE PROPAGANDA: TÂRİH-İ SEYYÂH “TERCÜME”Sİ VE DİPLOMATİK SÖYLEM

Bu makale on sekizinci yüzyıl Osmanlı diplomasisinde kitap tercümesi, basımı ve dağıtımını diplomatik söylem ve propaganda açısından ele almaktadır. Polonyalı bir Cizvit misyoneri olan Judasz Tadeusz Krusinski, Safevi hanedanının 1722 senesinde Gılzai Afganları eliyle yıkılmasına İsfahan’da şahit olarak hatıratını Latince kaleme almıştır. Kitap Fransızcaya tercüme edilerek 1728 senesinde Paris’te basılmıştır. Hatırat kısa sürede Türkçeye tercüme edilmiş ve 1729 senesinde Müteferrika matbaasında basımı gerçekleştirilmiştir. Makale İsfahan’ın düşmesinde kritik önemde olan Huveyze hanı Seyyid Abdullah Han olayının her iki metinde nasıl ele alındığını içerikleri mukayese ederek incelemektedir.Türkçe çeviride önemli farklar olduğunu ve bu farkların Osmanlı Devleti’nin İran siyasetiyle uyumlu olduğunu, ayrıca Müteferrika matbaasında ilk basılan eserlerden olan bu tercüme kitabın 1730’lu ve 40’lı yıllarda çeşitli Avrupa ülkelerine diplomatik hediyeler arasında verildiğini vurgulayarak, “tercüme” faaliyetinin diplomatik söylem inşasının önemli mecralarından biri ve kritik bir propaganda aracı olduğunu iddia etmektedir.