Şihabuddin Mercani’nin medrese reformu ve pedagojik görüşleri

Bu makale, 19. yüzyılın ikinci yarısında Türk halkları arasında Ceditçilik hareketinin oluşumuna önemli katkılarda bulunan ünlü aydın, tarihçi, filozof ve din bilimci Şahabettin Mercani'nin dini görüşleri ve medrese politikalarına odaklanmaktadır. Araştırmada, alimin dini-felsefi mirası, İslam dinine olan yaklaşımı ve medreselerdeki eğitim sistemini ıslah etme çabaları analiz edilmektedir. Makalede, Mercani'nin dini görüşlerinin geleneksel İslami öğretilerle uyumlu olduğu, ancak akıl ve bilime öncelik verdiği belirtilmektedir. Ona göre İslam dini, ilerlemeye engel olmamalı, aksine bilim ve irfanın gelişimine hizmet etmelidir. Ayrıca, Mercani'nin medrese politikasının, müfredatlara dünyevi bilimleri dahil etme, öğretim yöntemlerini modernize etme ve medreseleri bilimsel merkezlere dönüştürmeye yönelik olduğu vurgulanmaktadır. Araştırmada, Mercani'nin dini görüşleri ve medrese politikasının o dönemdeki Türkistan Müslümanlarının hayatında önemli değişikliklere yol açtığı, Ceditçilik hareketinin gelişimini teşvik ettiği ve milli kimliğin korunmasına hizmet ettiği belirtilmektedir.