Polityka prawa – próba oceny strategii rządzenia Sądem Najwyższym w PRL

Celem artykułu jest wykorzystanie dostępnych danych archiwalnych, treści aktów prawnych, informacji o strukturze naczelnych organów władzy i literatury wspomnieniowej do rekonstrukcji strategii podporządkowywania interesom władzy ludowej Sądu Najwyższego i jego sędziów w okresie 1945–1989. W artykule zaproponowano również ocenę efektywności tych strategii opierającą się na raportach centrum politycznego PRL, a także oszacowano za pomocą prostego modelu statystycznego maksymalny zakres kontroli merytorycznej działalności SN. Wyniki pokazują, że ze względu na ogromną złożoność systemu prawa, wielość zagadnień rozpatrywanych przez sądy oraz ograniczone zasoby elity politycznej tylko niektóre sposoby rządzenia prawem mogły być i były skuteczne. W szczególności analiza kognitywnych możliwości kontroli Sądu Najwyższego prowadzi do wniosku, że jedynie ekstremalnie skoncentrowane, skoordynowane i wyspecjalizowane działania mogą pozwolić na rozpoznanie orzecznictwa SN, a sterowania nim dokonywano przede wszystkim poprzez oddziaływania personalne, selekcję kadrową i obsadę kluczowych stanowisk.