Pewność prawa

Niewątpliwie kluczowe znaczenie dla kształtowania się ładu publicznego w państwie ma pewność prawa. Problem pewności prawa może być ujmowany w różnych płaszczyznach odniesienia. Szczególne znaczenie ma w tym kontekście sfera aksjologiczna, a także problematyka materialnego, ustrojowego i proceduralnego prawa publicznego i prywatnego oraz formalne wymagania w zakresie jego funkcjonowania. W kontekście budowania zaufania do państwa i prawa, istotne jest kształtowanie ich autorytetu, a także zrozumienie istoty prawa jako sztuki tego co dobre, słuszne, roztropne, sprawiedliwe, mające swoje odniesienie do godności człowieka i dobra wspólnego. Wymaga to jego oparcia na czytelnych wartościach i fundamentach oraz prawości woli ustawodawcy i organów stosujących prawo. Poważnymi zagrożeniami w tym zakresie mogą być: nadmierny relatywizm, kryzys podstawowych wartości, aksjologiczna neutralność, fetyszyzacja sztucznych wartości, nihilizm prawny, uwolnienie prawa od moralności, kryzys zaufania do prawa. Analizując problem pewności prawa zasadne jest szczególne zwrócenie uwagi na niektóre dziedziny prawa, które mogą być narażone na różne formy dysfunkcjonalności. Szczególnie wrażliwe na tego rodzaju niebezpieczeństwa są takie sfery prawa jak: porządkowanie stosunków własnościowych związane z eliminowaniem różnego rodzaju zaszłości historycznych; ochrony zdrowia i finansowania usług w tym zakresie ze środków publicznych; funkcjonowanie rynku finansowego; ochrona konkurencji i konsumentów; prawo podatkowe i inne dziedziny prawa daninowego; pomoc społeczna, itd. Ważnym elementem ugruntowania pewności prawa są różne kwestie związane z funkcjonowaniem prawa w obiegu prawnym. Dotyczyć one mogą tak ważnych kwestii jak: rozwiązywanie problemów związanych z istnieniem pojęć niedookreślonych oraz realizowania władzy dyskrecjonalnej, ale i także z kultywowaniem etosu służby publicznej. Istotne znaczenie w tym kontekście mają takie problemy jak: trwałość prawa, eliminowanie nadmiaru prawa (inflacji prawa), stosowanie odpowiedniego vacatio legis i przepisów przejściowych. Pewność prawa jest niewątpliwie gwarantem bezpieczeństwa prawnego i ładu publicznego.