Jagiełło, Witold, Zofia Holszańska i polityka dynastyczna

Recenzowana monografia Wioletty Zawitkowskiej stanowi próbę całościowego ujęcia politycznych zabiegów o następstwo tronu po Władysławie Jagielle, koncentrując się na latach 1422–1434. Autorka ukazuje kulisy dążeń pary królewskiej — Władysława Jagiełły i Zofii Holszańskiej — do zapewnienia sukcesji swoim synom, Władysławowi i Kazimierzowi, mimo poważnych przeszkód politycznych, dynastycznych i religijnych. Książka przedstawia działania Jagiełły i wspierającego go wielkiego księcia litewskiego Witolda w kontekście rywalizacji wewnętrznej z elitą polityczną Królestwa Polskiego, zwłaszcza z obozem skupionym wokół biskupa krakowskiego Zbigniewa Oleśnickiego. Praca porusza również kwestie stosunków polsko-litewskich, ukazując napięcia wynikające z różnego rozumienia unii obu państw: Polacy skłaniali się ku inkorporacji, Litwini optowali za równorzędnością. Autorka rekonstruuje także próbę koronacji Witolda na króla Litwy jako element szantażu politycznego wobec polskiej szlachty. Zawitkowska prezentuje Zofię Holszańską jako aktywną uczestniczkę polityki dynastycznej, co stanowi rewizję wcześniejszych ocen jej roli. Recenzent jednak wskazuje na niedostatki pracy: niewystarczające polemiki ze współczesną historiografią, brak precyzji metodologicznej, fragmentaryczne wykorzystanie źródeł oraz niepełne uwzględnienie alternatywnych interpretacji, zwłaszcza badań Jerzego Sperki i Janusza Kurtyki. Mimo to monografia wnosi nowe spojrzenie na skomplikowaną grę polityczną w schyłkowym okresie panowania Jagiełły.