Avar Kağanlığı'nın iktisadi tarihi

6.ile 8 yüzyıllar arasında hüküm süren Avarlar, Orta Çağ Avrupası’nın tarihini ve kaderini belirlemişlerdir.Avarların kendilerine ait günümüze ulaşan yazılı metinlerin olmayışı Avar tarihinin aydınlatılmasındayerleşim yeri ve mezar yeri arkeolojik çalışmalarını çok daha önemli kılmaktadır. Avarlar konusunda pek çokakademik çalışma bulunmakla birlikte Avarların iktisadi hayatı ve faaliyetleri üzerine odaklanmış çalışmalaryok denecek düzeydedir. Bu çalışmada, Avar ekonomisinin başlıca yapı taşlarını oluşturan sektörler olaraksavaş ekonomisi, tarım ve hayvancılık, ticaret, madencilik ve metal işleme ile çömlekçilik sektörleri detaylı birşekilde incelenmiştir. Erken dönemde göçebe yaşam tarzına özgü yağma ve savaş ekonomisinin yanı sırakonar-göçer hayvancılıkla uğraşan Avarların bilhassa bitkisel gıda, gündelik eşyalar ve tekstil ürünlerindeçevre kabilelere bağımlı oldukları gözlenmiştir. Erken dönemin sonlarından itibaren kademeli olarak yarıgöçebe-yarı yerleşik hayata geçişle birlikte ev ekonomisi şeklinde başlayan bazı zanaatların zamanla yerel vebölgesel üretime dönük faaliyetlere dönüştüğü ve sınırlı bir toplumsal iş bölümünün ortaya çıktığıgörülmektedir. Tuz, çömlek ve hayvan ticaretinin de Avar ekonomisinde önemli bir yer tuttuğu, dahası Avarfetihlerinde ticari saiklerin önemli bir motif olduğu anlaşılmaktadır. Avar mezarlarına konulan eşyalarınincelenmesinden toplumsal katmanlaşmanın var olduğu ve yerleşik hayata geçişle birlikte söz konusukatmanlaşmanın daha da belirginleştiği değerlendirilmektedir.