Antaŭparolo: Multfaceta Esperantologio

La antropologo David Graeber kaj la arkeologo David Wengrow distingas tri fundamentajn tipojn de libereco: [...] 1) the freedom to move away or relocate from one’s surroundings, 2) the freedom to ignore or disobey commands issued by others, 3), the freedom to shape entirely new social realities, or shift back and forth between different ones (Graeber kaj Wengrow 2021, 503)." Al tiu triopo respondas – sed ofte ankaŭ kontraŭas – tri formoj de primitiva povostrukturo: suvereneco (konfirmata de fizika forto), burokratismo (legitimata per esoteraj scioj), kaj karisma politiko (dependanta de inter per sona konkurado). Laŭ Graeber kaj Wengrow, modernaj socioj karakterizeblas per amalgamo de tiuj povotipoj; sed tio ne estis (nek estos) la nepra rezulto de nia historio. Skizante panoramon pri la socia organizado de prahistoriaj popoloj, la aŭtoroj montras, ke indiĝenaj gentoj ree konceptis originalajn politikajn sistemojn, ofte malakceptante la kutimojn de siaj najbaroj per procezo, kiun la aŭtoroj amuze nomas “skismo-genezo”.