Human-Machine Communication jako nowy obszar badań w nauce o komunikacji społecznej i mediach

Jednym z obszarów rzeczywistości społecznej, któremu należy poświęcić szczególną uwagę w kontekście dokonującego się rozwoju sztucznej inteligencji (ang. Artificial Intelligence) jest komunikowanie. Programem badawczym obejmującym komunikologiczną oraz medioznawczą refleksją narzędzia generatywnej sztucznej inteligencji – inaczej określanej jako komunikatywna AI (ang. communicative AI) – jest Human-Machine Communication (HMC). Cel niniejszego artykułu o charakterze teoretycznym stanowi przegląd założeń charakteryzujących kształtujący się w zachodniej nauce o komunikacji i mediach obszar badań, skoncentrowany na analizie zagadnień związanych z pojawieniem się w świecie komunikowania społecznego oraz masowego zaawansowanych technologii pełniących role nadawców oraz odbiorców treści. Nowatorski charakter HMC przejawia się w odejściu od konceptualizacji nowoczesnych urządzeń wyłącznie przez pryzmat środków technicznych pośredniczących w komunikowaniu między ludźmi tak, jak ma to miejsce w Computer-Mediated Communication, czy AI-Mediated Communication. HMC skupiając się na interakcjach zachodzących na linii człowiek – maszyna oferuje trzy ramy analityczne dla badań sztucznej inteligencji w roli komunikatora: funkcjonalny związany z projektowaniem zaawansowanych technologii oraz postrzeganiem ich przez użytkowników, relacyjny skoncentrowany na relacjach kształtujących się między człowiekiem a narzędziami AI oraz ‘socjalizacji’ ich do pełnienia określonych ról w społeczeństwie a także metafizyczny poddający refleksji odmienny status ontologiczny maszyn oraz jego implikacje dla zjawiska komunikowania. Niniejszy tekst ukazuje jednocześnie, jak program HMC może przyczynić się do rozwoju nauki o komunikacji społecznej i mediach – w obrębie której zaczynają formułować się nowe kierunki badań nad interakcjami człowiek – maszyna. Artykuł ukazuje tym samym znaczenie nowych obszarów w dyscyplinie stanowiących odpowiedź na dynamicznie zachodzące w świecie komunikacji oraz mediów zmiany powodowane rozwojem sztucznej inteligencji.