Search engine for discovering works of Art, research articles, and books related to Art and Culture
ShareThis
Javascript must be enabled to continue!

शिक्षक प्रशिक्षुओं की पंचकोषीय अवधारणा

View through CrossRef
सार पंचकोष शब्द संस्कृत से लिया गया है जिसका तात्पर्य मानव अस्तित्व के पाँच कोषों से है जो अन्नमय कोष, प्राणमय कोष, मनोमय कोष, विज्ञानमय कोष और आनंदमय कोष हैं। यजुर्वेद में तैत्तिरीय उपनिषद में उल्लेखित पंचकोष की अवधारणा में शरीर, मन और संज्ञानात्मक कार्यप्रणाली को एक एकीकृत तंत्र के रूप में लिया और समझा जाता है। पंचकोषीय अवधारणा, भारतीय ज्ञान प्रणाली (आईकेएस) की आधारशिला है, जो मानव अस्तित्व और कल्याण पर समग्र दृष्टिकोण प्रस्तुत करती है। यह हमारे शारीरिक, ऊर्जावान, मानसिक, बौद्धिक और आध्यात्मिक आयामों के अंर्तसंबंध पर बल देता है। विकास की अवधारणा को आधार बनाते हुए नयी शिक्षा नीति 2020 दस्तावेज के आधार पर भारतीय विद्यालयी पाठ्यचर्या रूपरेखा 2022 को तैयार किया गया है, जिसकी उपयोगिता के आधार पर इस अवधारणा को अन्य शैक्षिक स्तरों पर भी लागू किया जा सकता है। अतः पंचकोषीय समग्र विकास के प्रति सेवारत शिक्षकों एवं शिक्षक प्रशिक्षुओं की अभिवृत्ति का अध्ययन किया गया है। शोध कार्य में मात्रात्मक शोध विधि का प्रयोग किया गया है। यह शोध नई शिक्षा नीति 2020 के संदर्भ में पंचकोषीय समग्र विकास के प्रति शिक्षकों एवं छात्र प्रशिक्षुओं की अभिवृति को जानने में एवं पंचकोषीय अवधारणा के प्रति जागरूक करने में सहायक सिद्ध होगा, जिससे कि छात्र एवं शिक्षक कक्षा-कक्ष में पंचकोष के ज्ञान की महत्वता एवं उपयोगिता से लाभान्वित हो सके। कुंजी शब्द (Key-words) – पंचकोष, समग्र विकास, पंचकोषीय समग्र विकास, महत्वता एवं उपयोगिता, शिक्षकों एवं शिक्षक प्रशिक्षु, अभिवृति।
Continuing Professional Development Events New Mumbai
Title: शिक्षक प्रशिक्षुओं की पंचकोषीय अवधारणा
Description:
सार पंचकोष शब्द संस्कृत से लिया गया है जिसका तात्पर्य मानव अस्तित्व के पाँच कोषों से है जो अन्नमय कोष, प्राणमय कोष, मनोमय कोष, विज्ञानमय कोष और आनंदमय कोष हैं। यजुर्वेद में तैत्तिरीय उपनिषद में उल्लेखित पंचकोष की अवधारणा में शरीर, मन और संज्ञानात्मक कार्यप्रणाली को एक एकीकृत तंत्र के रूप में लिया और समझा जाता है। पंचकोषीय अवधारणा, भारतीय ज्ञान प्रणाली (आईकेएस) की आधारशिला है, जो मानव अस्तित्व और कल्याण पर समग्र दृष्टिकोण प्रस्तुत करती है। यह हमारे शारीरिक, ऊर्जावान, मानसिक, बौद्धिक और आध्यात्मिक आयामों के अंर्तसंबंध पर बल देता है। विकास की अवधारणा को आधार बनाते हुए नयी शिक्षा नीति 2020 दस्तावेज के आधार पर भारतीय विद्यालयी पाठ्यचर्या रूपरेखा 2022 को तैयार किया गया है, जिसकी उपयोगिता के आधार पर इस अवधारणा को अन्य शैक्षिक स्तरों पर भी लागू किया जा सकता है। अतः पंचकोषीय समग्र विकास के प्रति सेवारत शिक्षकों एवं शिक्षक प्रशिक्षुओं की अभिवृत्ति का अध्ययन किया गया है। शोध कार्य में मात्रात्मक शोध विधि का प्रयोग किया गया है। यह शोध नई शिक्षा नीति 2020 के संदर्भ में पंचकोषीय समग्र विकास के प्रति शिक्षकों एवं छात्र प्रशिक्षुओं की अभिवृति को जानने में एवं पंचकोषीय अवधारणा के प्रति जागरूक करने में सहायक सिद्ध होगा, जिससे कि छात्र एवं शिक्षक कक्षा-कक्ष में पंचकोष के ज्ञान की महत्वता एवं उपयोगिता से लाभान्वित हो सके। कुंजी शब्द (Key-words) – पंचकोष, समग्र विकास, पंचकोषीय समग्र विकास, महत्वता एवं उपयोगिता, शिक्षकों एवं शिक्षक प्रशिक्षु, अभिवृति।.

Related Results

राष्ट्रीय शिक्षा नीति 2020 और शिक्षक उत्तरदायित्व: एक विश्लेषण
राष्ट्रीय शिक्षा नीति 2020 और शिक्षक उत्तरदायित्व: एक विश्लेषण
राष्ट्रीय शिक्षा नीति (एनईपी) 2020 भारत के शैक्षिक परिदृश्य में एक परिवर्तनकारी बदलाव का प्रतीक है, जिसका लक्ष्य देश की शिक्षा प्रणाली को 21वीं सदी के वैश्विक मानकों के अनुरूप बनान...
दुर्गतीबाट मुक्तिको लागि त्रिरत्न शरणगमन {Triple Gem for Liberation from lower realm}
दुर्गतीबाट मुक्तिको लागि त्रिरत्न शरणगमन {Triple Gem for Liberation from lower realm}
बुद्धधर्ममा त्रिधातु अर्थात् तीन प्रकारको लोकधातुको अवधारणा पाइन्छ । ती त्रिधातुहरु कामधातु, रुपधातु र अरुपधातु हुन् । यिनीहरुलाई तीन प्रकारकासंसार पनि भनिन्छ । तीमध्ये कामधातुमा न...
उच्च शिक्षा शिक्षणमा प्रविधिको प्रयोगको अवस्था
उच्च शिक्षा शिक्षणमा प्रविधिको प्रयोगको अवस्था
नेपालमा उच्च शिक्षाको सुरुवात वि.सं. १९७५ मा त्रिचन्द्र कलेजको स्थापनासँगैै भएको मानिन्छ । बढ्दो विश्वव्यापीकरण, प्रविधिको विस्तार तथा शिक्षण सिकाइमा आएको नवीनतम् प्रविधिको प्रयोगल...
नेपालमा बुढ्यौलीको अवस्था {Old Aged Situation in Nepal}
नेपालमा बुढ्यौलीको अवस्था {Old Aged Situation in Nepal}
नेपालको सन्दर्भमा ६० वर्ष र सो भन्दा माथिको जनसङ्ख्यालाई वृद्ध जनसङ्ख्याको रूपमा लिइन्छ । हाल विश्वमा वृद्धहरूको जनसङ्ख्या कुल जनसङ्ख्याको १०% रहेको पाइन्छ भने नेपालको अवस्था ८.१३%...
‘बहुला काजीको सपना’ नाटकमा पात्रविधान
‘बहुला काजीको सपना’ नाटकमा पात्रविधान
नाटक अभिनयद्वारा प्रस्तुत हुने कला हो । विश्वजगत्मा रचना प्रकृतिजन्य र मानवनिर्मित गरी दुई प्रकारको हुन्छ । मानवद्वारा सिर्जना गरिएका कुरालाई कला भनिन्छ । कला मूलतः आनन्दसँग सम्बन्...
लघुकथा र कथाका साम्यवैषम्य
लघुकथा र कथाका साम्यवैषम्य
प्रस्तुत लेख कथा र लघुकथाका साम्यवैषम्यको चर्चामा केन्द्रित छ । कथाको एक प्रभेदका रूपमा देखिएको लघुकथाका बारेमा केही सैद्धान्तिक अस्पष्टता देखिएका छन् । लघुकथालाई चिनाउने सन्दर्भमा...
मुकुन्द–इन्दिरा नाटकमा धार्मिक अभिव्यञ्जना {Religious expression in the play Mukunda-Indira}
मुकुन्द–इन्दिरा नाटकमा धार्मिक अभिव्यञ्जना {Religious expression in the play Mukunda-Indira}
प्रस्तुत लेखमा सनातन धार्मिक मान्यताका आधारमा बालकृष्ण समद्वारा लिखित मुकुन्द–इन्दिरा नाटकको विवेचना गरिएको छ । कृति विश्लेषणका निम्ति श्रुति, स्मृति लगायत शास्त्रीय ग्रन्थहरूमा उल...
नवइतिहासवादी दृष्टिमा वसन्ती उपन्यास
नवइतिहासवादी दृष्टिमा वसन्ती उपन्यास
‘नवइतिहासवादी दृष्टिमा वसन्ती उपन्यास’ शीर्षकको प्रस्तुत लेख डायमनशम्शेर राणाको वसन्ती उपन्यासमा पाइने ऐतिहासिक सन्दर्भको विश्लेषणमा केन्द्रित छ । मूलतः यो उपन्यास नेपालको राजनीतिक...

Back to Top