Türkiye’de Dört Büyük İlde Kamu Hastaneleri Tıbbi Laboratuvar Verilerinin Durumu

Amaç: Çalışmanın amacı, Sağlık Bakanlığına bağlı kamu hastanelerine ait laboratuvar test sayılarının, test puanlarının ve gelir, giderlerinin tüm hastane harcamaları ve bu verilerin yıllara göre nasıl değiştiğinin araştırılmasıdır.Materyal ve Metod: Çalışmaya Türkiye’de 2013-2017 yıllarına ait dört büyük ildeki kamu hastanelerine ait laboratuvar verileri dahil edildi. Çalışmada kullanılan toplam laboratuvar gideri, laboratuvar hizmet gideri, laboratuvar malzeme gideri ve laboratuvar geliri verileri Tekdüzen Muhasebe Sisteminden (TDMS), poliklinik (acil polikliniği dahil) sayıları, yatan hasta sayıları ile ameliyat sayıları Temel Sağlık İstatistikleri Modülü (TSİM) verilerinden elde edilmiştir. 2013-2017 yıllarına göre değişim oranları, toplam gelir ve net hizmet tahakkuk geliri içindeki laboratuvar giderlerinin oranları ve hizmet rolü ortalamaları hesaplanmıştır. Laboratuvar tetkik sayıları, sağlık tesislerinden Sağlık Uygulama Tebliği (SUT) kodu esas alınarak elde edilmiştir.Bulgular: Tüm illerde laboratuvar hizmet alım gideri, laboratuvar malzemesi tüketimi gideri, laboratuvar gideri (hizmet+malzeme) ve toplam gider, toplam net hizmet geliri 2013 yılından 2017 yılına doğru yıllar içinde artmakla beraber, laboratuvar geliri 2014-2015 yılları arası Ankara’da düşüş göstermiş bunun dışında aynı şekilde artış göstermiştir. Laboratuvar gelirinin laboratuvar giderini karşılama oranı İstanbul’da ve Ankara’da her yıl 1’in üzerinde seyretmiştir. İzmir ve Adana’da ise 1’in altında değerler saptanmış, İzmir’de 2016’da, Adana’da ise 2015’ten itibaren laboratuvar gelirleri gideri karşılamamıştır. Laboratuvar tetkik sayılarında tüm illerde sürekli artış saptanmış, yıllar içinde sürekli artış eğilimi göstermiştir. Test sayılarındaki artışın ameliyat sayılarına göre tüm yıllar ve tüm illerde Ankara 2016 yılı hariç daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Poliklinik sayılarına oranla test sayılarının artışına bakıldığında test sayılarındaki artış oranının ortalama olarak 2015 yılı hariç tüm illerde daha yüksek olduğu saptanmıştır.Sonuç: Laboratuvar giderlerinin toplam hastane giderlerinin yaklaşık %5’ine karşılık geldiğini ve bunun da dünyadaki oranlarla uyumlu olduğunu, laboratuvar test sayılarında yıllar içinde bir artış olduğunu ve laboratuvar test artışında puan bazlı artışın daha fazla olup bu durum daha yüksek puanlı testlerin yıllar içinde daha fazla kullanılmaya başlandığını göstermektedir.