QAZIMA VIŞKALARININ DAYANIQLILIĞININ BƏZİ PROBLEMLƏRİ

Tədqiqatda qazıma vışkalarının dayanıqlılığının hesablanması üzrə aktual məsələ araşdırılır. Xüsusilə, texnoloji yüklənmə və öz çəkisinin təsiri altında fəzada çubuq tipli vışkanın dayanıqlılığının hesablanması böyük maraq doğurur. Bu tədqiqat çərçivəsində qazıma vışkalarının müxtəlif yükləmə şəraitlərində vəziyyəti, kritik gərginlik və deformasiyaların analizi aparılır. Vışkaya təsir edən əsas qüvvələrə öz çəkisi, dinamik qazma yükləri, burulma və əyilmə momentləri daxildir. Bu yüklərin kombinasiyası nəticəsində vışkanın stabilliyinin itirilməsi və struktur dəyişikliklərinin baş vermə ehtimalı nəzərdən keçirilir. Dayanıqlılığın qiymətləndirilməsi üçün həm nəzəri, həm də hesablama metodları tətbiq edilir. Riyazi modelləşdirmə zamanı fəzavari çubuq sistemləri üçün diferensial tənliklər qurulur və onların həlli əsasında kritik yük səviyyələri müəyyən edilir. Tədqiqatın əsas məqsədlərindən biri də qazıma vışkalarının istismar müddətinin artırılması və qəza risklərinin minimuma endirilməsidir. Bu məqsədlə, vışkanın konstruktiv parametrlərinin optimallaşdırılması, material seçimində daha dayanıqlı və yüngül ərintilərdən istifadə olunması və müasir analiz metodlarının tətbiqi üzrə tövsiyələr hazırlanır. Aparılan araşdırmaların nəticələri qazma sənayesində mühəndis qərarlarının daha dəqiq və etibarlı şəkildə qəbul olunmasına töhfə verilə bilər. Açar sozlər: qazıma vışkası, dayanıqlılıq, əyilmə sərtliyi, diferensial tənlik, möhkəmlik, Bessel funksiyaları, kritik qüvvə.