Azerbaycan Medeni Hukukunda Muvazaalı İşlemlerin Geçersizliği

Yargı içtihatlarının incelenmesi bize son dönemlerde mahkemeler tarafından evvelki dönemlerden farklı olarak çok sayıda işlemin muvazaalı (yalan veya sahte) olması iddiasından kaynaklanan davalara bakıldığını göstermektedir. Artan davaların sayı ve Azerbaycan Anayasa Mahkemesi tarafından konuya ilişkin birçok kararın verilmesi onu incelenmeye değer konuma getirmiştir. Araştırma, Azerbaycan medeni hukukunda muvazaalı işlemlerin geçersizliği ve onların tanımlanması durumunu anlamak amacıyla üç ana bölümden ve alt bölümlerden oluşmaktadır. Birinci bölümde, Azerbaycan medeni hukukunda genel olarak hukuki işlemlerin geçersizliği konusu incelenmiştir. Kanun koyucu tarafından hangi işlemlerin geçersiz olarak kabul edildiği, geçersizlik kavramının kanun koyucu tarafından hangi türlerinin belirtildiği, aynı zamanda kanunda açıkça bir tür olarak gösterilmemiş olmasına rağmen kendine özgü özellikleri olan geçersizlik türleri de açıklanmıştır. Bu çerçevede yalnız kanun ve öğretiyle yetinilmemiş, Azerbaycan Anayasa Mahkemesinin kararları geniş şekilde irdelenmiştir. İkinci bölümde, Azerbaycan medeni hukukunda muvazaalı işlemlerin türleri ve onların geçersizliği konusu araştırılmış, bu tür işlemlerin isimlendirilmesi uluslararası mukayeseli şekilde tahlil olunmuştur. Bu bölümde alt bölümler olarak ayrıca sahte ve yalan işlemlerin anlamı incelenmiş, kanun koyucu tarafından yalan işlemlerle ilgili verilmiş yasal tanımın sorunlu olduğu kanaatine varılmıştır. Aynı zamanda doktrinde de tartışmalı konu olarak kabul edilmiş muvazaalı işlemlerin geçersizlik türünün hangi olmasına ilişkin Azerbaycan medeni hukuk mevzuatının yaklaşımı da incelenmiştir. Son olarak üçüncü bölümde, Azerbaycan Cumhuriyeti Mülki Mecellesi’nin muvazaa konusu ile bağlı olan ve neredeyse Türk Borçlar Kanunu’nun 19. maddesinin sonuncu fıkrasını amaç bakımından tekrarlayan 199.2. maddesi ile ilgili düşüncelerimiz belirtilmiş, bu maddenin sorunlu yanlarına dikkat çekilmiştir.