Bürünsel Odak ve Ayrık Tümce Yapılarının Edinimi

Ayrık tümceler, tümcedeki belli bileşenleri bürün ve sözdizim ile vurgulayan ve önvarsayım içeren yapılardır. Bu tümcelerin başarılı olarak yorumlanması tümcede önvarsayılan (vurgusuz) ve yeni (vurgulanmış) bilginin ayırt edilebilmesine bağlıdır. Bu çalışma Türkçe edinen çocukların bürünsel odak ve ayrık tümceleri anlama becerilerini incelemektedir. İlk deneyde çocukların bürünsel odağı yorumlama yetenekleri ele alınmıştır. Bulgular, erken yaşlarda bürünsel nesne odağının özne odağına göre daha başarılı yorumlandığını ortaya koymuştur. Çocukların bürünsel özne odağını anlama düzeyleri beş yaş ve sonrasında artış göstermiştir. İkinci deney edimsel uyumun, yaşın ve tümce türünün çocukların ayrık tümce anlama süreçlerine etkilerini araştırmıştır. Sonuçlar, Türkçe edinen çocukların bahsi geçen faktörlerden bağımsız olarak özne ve nesne odaklı ayrık tümceleri başarıyla yorumlayabildiklerini ortaya koymuştur. Çocukların bürünsel odak anlama becerilerinde nesne odaklı tümceler için bir avantaj söz konusuyken ayrık tümce ediniminde özne ve nesne odaklı ayrık tümceler eşit oranda başarılı olarak yorumlanmıştır. Çalışmamız, Türkçe’nin sözdizimsel yapısının, çocukların anlama becerilerini önemli ölçüde etkilediğini ileri sürmektedir.