Dile Kolay “Kolay Dil”: Bilişsel Yük ve Kullanıcı Merkezli Tasarım Perspektifinden Kuramsal ve Uygulamalı Bir Değerlendirme

Kolay Dil, özellikle bilişsel veya dilsel kısıtlılıkları olan bireylerin bilgiye erişimini sağlamak amacıyla geliştirilen, erişilebilir iletişimin özel bir biçimidir. Bu çalışmada, Kolay Dil çevirisinin yalnızca dil düzeyinde bir kolaylaştırma süreci olarak ele alınamayacağı, aksine bilişsel, işlevsel ve tasarımsal yönleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği savunulmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Kolay Dilin çeviri sürecindeki zorluklarını açıklamak ve bu süreci Bilişsel Yük Teorisi ile Kullanıcı Merkezli Tasarım çerçevesinde kuramsal olarak temellendirmektir. Çalışmada önce Kolay Dilin özellikleri ve bilişsel kısıtlılıkları olan erek kitlenin metinle kurduğu işlevsel ilişki kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Ardından örnek bir e-Devlet metni üzerinden gerçekleştirilen nitel içerik analizinde, çeviri amaçlı metin çözümleme modeli ile Bilişsel Yük Teorisi birlikte kullanılmış ve Kolay Dilin yalnızca bir çeviri süreci değil, aynı zamanda kullanıcı odaklı bir yeniden tasarım süreci olduğu ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Kolay Dil çevirisinin çeviri eğitiminde ayrı bir uzmanlık alanı olarak ele alınmasının önemini göstermekte ve çevirmenlerin, erişilebilirlik, bilişsel yük ve kullanıcı deneyimi konularında yetkinlik kazanmaları gerektiğini vurgulamaktadır.