Kolay Dil Çevirmenliği İçin Çevirmen Edinci Önerisi

Kolay Dil, bilişsel veya dilsel nedenlerle standart dilde yazılmış metinleri anlamakta güçlük yaşayan bireyler için geliştirilmiş bir dilsel varyasyondur. Avrupa’da uzun süredir erişilebilirlik politikalarının bir parçası olarak uygulanan Kolay Dil, Türkiye’de henüz yeni bir alandır ve özellikle diliçi çeviri ile göstergelerarası çeviri kesişiminde özgün bir çeviri pratiği olarak konumlanmaktadır. Bu çalışma, Kolay Dil çevirmenliğinin gerektirdiği edinçleri çeviribilim kuramları temelinde tartışmakta ve bu alana özgü bir çevirmen edinci önerisi sunmaktadır. Kuramsal çerçeve, çeviri edinci ve kültürlerarası çeviri edinci kavramları ile işlev-odaklı ve eylem-odaklı yaklaşımlardan hareketle oluşturulmuştur. Her bir edinç alanı için dillerarası çevirmen edinci temel alınmış, bu yapı Kolay Dil çevirmenliğinin gerektirdiği özgül becerilerle ilişkilendirilmiştir. Bu temelden yola çıkarak problem çözme, araştırma, metin, alan/konu, kültür içi aracılık, duyuşsal, edimbilimsel iletişim, etik ve yaratıcı çeviri gibi dokuz temel edinç alanı belirlenmiş ve her biri Kolay Dil çeviri sürecinin gereklilikleriyle bağlantılı olarak yeniden tanımlanmıştır. Çalışma, Kolay Dil çevirisinin yalnızca dilsel bir dönüşüm değil, hedef kitlenin bilişsel profiline uygun, etik sorumluluk içeren ve yaratıcı müdahaleler gerektiren çok katmanlı bir tasarım süreci olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda önerilen edinç modeli, Kolay Dil çevirmenliğinin kurumsallaşması, çevirmen eğitimi programlarının geliştirilmesi ve alana özgü standartların oluşturulması için bir temel sunmaktadır.