Hanedan Dışı Yönetimler: Konstantin Tih Asen (1257-1277) ve Ivaylo (1277-1280) Dönemlerinde Bulgar-Bizans İlişkileri

Bu çalışma, hanedan dışı iki yönetici olan Konstantin Tih (1257-1277) ve İvaylo (1277-1280) dönemlerinde Bulgar-Bizans ilişkilerini meşruiyet krizi ve diplomatik stratejiler bağlamında incelemektedir. Üsküp Valisi olan Konstantin Tih’in tahta çıkışı, Asen hanedanı dışında bir yöneticinin boyarların desteğiyle iktidara gelmesi bakımından dikkat çekicidir. Konstantin Tih (Asen) dönemi, İkinci Bulgar Devleti’nin Bizans İmparatorluğu ile ilişkilerinin karmaşık ve dinamik seyir izlediği bir dönemdir. Bu dönemde, Bulgaristan’ın siyasi ve askeri konumu, Bizans’ın iç çalkantıları ve bölgesel güç mücadeleleriyle şekillenmiştir. Meşruiyetini güçlendirmek için hanedan evliliklerine ve Bizans karşıtı ittifaklara başvurmuş, ancak Altın Orda, Macarlar ve Bizans karşısında kalıcı bir başarı sağlayamamıştır. İvaylo’nun köylü tabanlı hareketi ise ekonomik baskılar, feodal parçalanma ve Tatar istilalarının yarattığı kriz ortamında yükselmiş; hanedan dışı ikinci yönetim deneyimi olarak siyasi düzende önemli bir kırılma noktası oluşturmuştur. Bu dönemde Bizans, diplomatik müdahalelerle Bulgaristan’daki taht mücadelelerini yönlendirmiş ve Balkan siyasetinde belirleyici rolünü sürdürmüştür. Çalışma, hanedan dışı yönetimlerin sınırlılıklarını, meşruiyet arayışlarının diplomasiye nasıl yansıdığını ve toplumsal hareketlerin devlet yapısını nasıl dönüştürdüğünü ortaya koymaktadır. Böylece Konstantin Tih ve İvaylo dönemleri, yalnızca Bulgar-Bizans ilişkileri bağlamında değil, aynı zamanda Ortaçağ Balkan siyasetindeki kırılgan güç dengelerinin anlaşılması açısından da kritik öneme sahiptir.