BATI KARADENİZ BÖLGESİ BİZANS DÖNEMİ KİLİSELERİNDEKİ ALMAŞIK DUVAR TEKNİĞİ

Almaşık veya literatürdeki diğer adıyla opus mixtum olarak tanımlanan duvar tekniği, Bizans İmparatorluğu döneminde, imparatorluk sınırlarında ve özellikle de Anadolu coğrafyasında en sık uygulanan duvar tekniklerindendir. Taş ve tuğlaların belirli düzenlerdeki diziliminden meydana gelen bu tekniği, Erken Bizans döneminden Geç Bizans dönemi sonlarına kadarki süreçte inşa edilmiş onlarca, hatta yüzlerce yapıda ve kilisede, farklı karakteristik özellikleriyle görebilmek mümkündür. Bu çalışmada, Batı Karadeniz’deki Bizans dönemi kiliseleri bağlamında ele alınacak olan almaşık duvar tekniği, taş sıralarından tuğla bantlara, bunlar arasındaki harçlardan duvar kaplamalarına kadar tüm yönleriyle detaylı olarak değerlendirilmiştir. Bizans dönemine ait yapıların inşa süreçlerinin, bu süreçte etkin olan atölye, usta ve mimarların, yapı malzemesi ile yerel özellikler gibi birçok konunun anlaşılmasında oldukça yararlı olan duvar tekniğinin değerlendirilmesiyle, bölgedeki kiliselerin mimari tasarım ve tarihlendirme konularında karşılaşılan bazı bilinmezlikler çözümlenmeye çalışılmıştır. Batı Karadeniz’de, özellikle Bartın, Bolu, Düzce, Karabük ve Zonguldak illerinde tespit edilen Bizans dönemi kiliselerinde, almaşık tekniğin dönemsel olarak belirgin şekilde farklı kullanıldığı gözlemlenmiştir. Bu çalışmada, kronolojik bir değerlendirme yapılarak kiliselerde kullanılan almaşık duvar tekniğinin üslubu ve bölgesel özellikleri değerlendirilmiş, ulaşılan sonuçlarla Bizans mimarlık tarihindeki yeri ve önemi vurgulanmıştır.