BULGAR-RUM ÇATIŞMASININ GÖLGESİNDE: FİLİBE'NİN RUM OKULLARI

Günümüzde Bulgaristan sınırları içinde yer alan Filibe, 1363 yılında Lala Şahin Paşa tarafından fethedilmiş ve Edirne Vilayetinin sancaklarından biri olmuştur. Şehrin Ortodoks cemaatini Rumlar, Bulgarlar ve az sayıda Sırplar oluşturmuştur. İstanbul’un fethiyle birlikte İstanbul Patriği Ortodoks cemaatin ruhani lideri olunca bölge Ortodoksları da Fener Rum Patrikhanesi’ne bağlanmıştır. Bu durum, Filibe’de ticaret ve zanaat ile uğraşarak zenginleşen Rumların Bulgar nüfus üzerindeki etkisini arttırmıştır. Bu bağlamda, Filibe’de Yunan burjuvazisi daha erken bir şekilde ortaya çıkarak kendi dillerinde eğitim veren okulların açılmasını ve desteklenmesini sağlamıştır. Bulgarların milli bilincini kazanmasıyla birlikte Rumlar şehirde varlıklarını muhafaza etme gayretine girmiş, bu okulların sayısında artış olmuştur. Ancak ilerleyen süreçte şehirde başlayan Rum karşıtı ayaklanmalar hem Filibe Rum cemaatinin hem de bu okulların kaderini belirlemiştir. Bu çalışma, Yunanca ve Bulgarca kaynaklarla desteklenerek bir zamanlar Filibe’de bulunan Rum okullarını, hayırseverleri ve bu okulların akıbetini aktarmaya odaklanacaktır.