Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego z perspektywy płci

W artykule zawarto rozważania na temat wpływu zmian przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego, na poszczególne grupy społeczne. Analizie poddano ilość decyzji organu rentowego, nakazujących zwrot pobranych świadczeń, oraz wysokość kwot, które podlegają zwrotowi, w podziale na kobiety i mężczyzn.Cel: Pomimo formalnej równości wobec prawa, zmiana przepisów dotyczących zwrotu nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego dotyczy głównie kobiet. Wynika to z faktu, iż to kobiety sprawują opiekę nad dziećmi, korzystając ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego przysługujących z tego tytułu.Materiały i metody: Podstawową metodą wykorzystaną w procesie badawczym jest metoda dogmatyczno-prawna w postaci analizy logiczno-językowej obowiązujących przepisów prawa. Równolegle wykorzystano dane otrzymane z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych za lata 2021–2023, z liczbą wydanych decyzji o zwrocie nienależnie pobranych świadczeń krótkoterminowych, ogółem i w podziale na płeć, oraz z łączną kwotą zwrotu świadczeń krótkoterminowych, ustalonych tymi decyzjami w ogóle oraz w podziale na płeć.Wyniki: Liczba wydawanych decyzji, nakazujących zwrot pobranych zasiłków macierzyńskich i opiekuńczych, jest znacznie większa w przypadku kobiet. Przy zasiłku macierzyńskim jest ponad czterokrotnie wyższa, a przy zasiłku opiekuńczym trzykrotnie wyższa niż wobec mężczyzn. Kwotowa wysokość należności, dotyczących zasiłków macierzyńskich w podziale między kobiety i mężczyzn, pokazuje, że udział mężczyzn stanowi około 1–2% całości należności, natomiast 98–99% należności dotyczy kobiet. Średnia kwota zwrotu, przypadająca na kobietę, wynosi 16 180,26 zł, natomiast w przypadku mężczyzn – 1 679,32 zł.