Wpływ nadużyć w ubezpieczeniach społecznych na finanse gospodarstw domowych

Wstęp: W najprostszym ujęciu ubezpieczenia społeczne można przedstawić jako fundusz powstający ze składek osób ubezpieczonych, który przeznaczany jest na wypłatę świadczeń w przypadku realizacji określonego ryzyka socjalnego. Ochrona ubezpieczeniowa materializuje się przede wszystkim w przypadku niezdolności do pracy z tytułu choroby, macierzyństwa czy starości. Ubezpieczenia społeczne w związku z koniecznością przekazywania składek w określonej wysokości, jak również uzyskiwaniem świadczeń, wpływają na finanse gospodarstw domowych. W ramach systemu ubezpieczeń społecznych może dochodzić jednak do negatywnych zjawisk w postaci dążenia do nieuprawnionego obniżania należności z tytułu składek lub uzyskania nienależnych świadczeń. Zjawiska takie określić można jako nadużycia, a fakt ich występowania uzasadnia podjęcie badań w kontekście oddziaływania tych nadużyć na finanse gospodarstw domowych.Cel: Identyfikacja wpływu nadużyć w ubezpieczeniach społecznych na finanse gospodarstw domowych.Materiały i metody: W artykule przedstawiono analizę zagadnienia na podstawie piśmiennictwa, aktów prawnych w zakresie ubezpieczeń społecznych, finansów osobistych i gospodarstw domowych, nadużyć w ubezpieczeniach społecznych, ponadto poddano analizie statystycznej wybrane dane dotyczące tej tematyki.Wyniki: We wnioskach wskazano, że nadużycia w systemie ubezpieczeń społecznych wpływają na finanse gospodarstw domowych. W zależności od perspektywy czasowej, wpływ ten można określić jako:– pozytywny w krótkim okresie, gdyż w wyniku nadużyć w ubezpieczeniach społecznych może zwiększyć się rozporządzalny dochód gospodarstwa domowego w związku z brakiem finansowania składek na ubezpieczenia społeczne lub uzyskaniem nienależnego świadczenia;– negatywny w dłuższym okresie, gdyż brak finansowania składek będzie prowadził do niższych świadczeń, a nienależnie pobrane świadczenia będą podlegały zwrotowi, przy czym ich uzyskanie w sposób niezgodny z prawem naraża na odpowiedzialność karną.