Azərbaycanın artan təbii qaz resurslarından səmərəli istifadə perspektivləri

Azərbaycan özünün artan qaz potensialı ilə də qlobal və regional çevrədə yeni güc mərkəzinə çevrilməkdədir. Bu keyfiyyət və kəmiyyət artımı isə Xəzərin ən nəhəng qazkondensat yatağı «Şahdəniz» strukturunun istismara verilməsindən qaynaqlanır. Son 20-25 il ərzində planetin heç bir guşəsində ehtiyat toplumu 1 trilyon m3-i aşan, dünya əhəmiyyətli belə unikal yataq açılmamışdır. «Şahdəniz» bu bənzərsiz energetik gücü ilə nəinki özünün mənsub olduğu Azərbaycanı, bütövlükdə böyük bir makroregionun təbii qazla bağlı mənzərəsini təbəddülatlara uğratmışdır. Buradakı izafi ehtiyatlar imkan verimışdir ki, Avropa qaz bazarının diversifikasiyası daha etibarlı alternativliklər əldə etsin. Etibarlılıq isə, dolğun çevrədə Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri vasitəsi ilə təmin olunacaqdır. Bununla yanaşı yaxın perspektivdə Azərbaycanda digər mənbələr hesabına da qaz hasilatı yüksələcək və onun enerji balansını daha da möhkəmlənəcəkdir [1, 6]. Artan təbii qaz potensialı respublikanın enerji təhlükəsizliyini möhkəmləndirən daha bir sanballı resurs olaraq böyük milli sosial-iqtisadi maraq kəsb edir və gerçəkləşən neft strategiyası sferasında eksklüziv «mavi yanacaq konsepsiyası»nın da formalaşmasını şərtləndirir. Bu baxımdan da bizim tədqiqat predmetini elmi-təhlili kontekstdə, yeni epoxial mərhələnin əsas enerjidaşıyicısına çevrilmiş bu bol karbohidrogen resursundan, onun multiplikativ effektindən milli mənafelərə uyğun daha optimal və rasional istifadə perspektivliyi səciyyələndirir.