The ecological rent and aspects perfection of rent attitudes

Dayanıqlı inkişafın təminatına çağırışlı olan iqtisadi modellər təbiətin tarazlığının qorunması və onun resurslarından istifadə ilə bağlı problemlərə baxışda bir sıra nəzəri və tətbiqi məsələlərin həllini tələb edir. Bu sırada təbiətdən səmərəli istifadə etmə, resursqoruyuculuq maraqları və innovasiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi daha çox üstunlük qazanır. Problemin həlli isə özü-özlüyündə renta münasibətləri sisteminin təhlilinin baxış müstəvisinə qaldırılmasını labüd edir. Bu müstəvidə də problemlər və mürəkkəbliklər yetərli sayılır. Belə ki, metodoloji nizamlama çətinliyi ilə seçilən renta münasibətləri iqtisad elminin və müvafiq təsərrüfat praktikasının ən dolaşıqlı və son dərəcə qeyri-təkmil sahələrindən biri kimi çıxış edir. Rentanın dəqiq ölçülərinin hesablanmasının kifayət qədər mürəkkəb iqtisadi məsələ olması da bu istiqamətdə yeni metodika və alqoritmlərin axtarışını daimi aktuallıqda saxlayır. Diğər tərəfdən isə, sivilizasiyanın inkişaf meyilləri təbiətin tarazlığının qorunmasında beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında ekoloji rentanın tətbiq sferasının genişləndirilməsi, onun normativ əsaslarının mövcud reallıqlara uyğunlaşdırilaraq möhkəmləndirilməsi tələbini daha da sərtləşdirir. Buna görə də, dayanıqlı inkişafa nail olmada rentanın mahiyyətinin, xüsusən də ekoloji rentanın obyektiv iqtisadi qanunlar çərçivəsindən ünvanlı mənimsənilməsinin, onun səmərəli bölgüsünün və təbii resurs potensialının tam təkrar istehsalının dövlət tənzimlənməsinin optimal mexanizminin yaradılması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Belə gerçəklik yalnız Azərbaycan üçün xarakterik deyil, o həm də transformasiya mərhələsini yaşayan bir çox ölkələr üçün də eyni mahiyyət və məzmunludur. Bütün bunlardan irəli gələrək bizim elmi araşdırma mövzumuzu da renta münasibətlərinin ekoloji və iqtisadi maraqlar baxımından tədqiqi təşkil edir.