Gediz Vadisinde Erken Pleistosen Dönemi Sualtı Volkanizması: Kavtepe - Kula Volkanik Yöresi

Dünya üzerinde volkanizmanın oldukça önemli bir kısmı okyanus diplerinde meydana gelmesine rağmen sualtı volkanizma araştırmaları oldukça sınırlı kalmıştır. Bununla birlikte özellikle son dönemlerde deniz dibi jeomorfolojisi ile ilgili araştırmalarda önemli gelişmeler kaydedilmesi bu gizemli alanın önceden tahmin edilemeyen özelliklerinin de belirlenmesine yardımcı olmuştur. Gerçekten de bugün için okyanus ortası sırtlarında bulunan volkanların yeryüzündeki volkanların yaklaşık olarak %75 ini oluşturduğu bilinmektedir. Hernekadar su altı volkanlarının önemli bir kısmı derin deniz ve okyanus tabanların yer alsalar da bunların bazıları ise sığ deniz alanları ile göl ortamlarında da yer almaktadırlar. Dünya üzerinde karasal volkanizmanın oluşum süreçleri, ürünleri ve ortaya çıkan şekiller çok iyi bilinmesine rağmen denizaltı veya sualtı volkanizmasına ilişkin bilgilerimiz oldukça yenidir. Bu durumun temel nedeni sualtı volkanizmasına ilişkin birçok sürecin kolaylıkla gözlemlenememesidir. Yakın bir zamana kadar, sualtı volkanizmasına ilişkin bilgilerimizin önemli bir kısmı geçmiş volkanizmaların izleri üzerine yorumlama ile elde edilmektedir. Bu yönüyle Kula yöresi gerek karasal volkanizma gerekse sınırlı bir alanda gerçeklemiş olsa bile su altı volkanizması açısından yer tarihinin önemli delillerini barındırmaktadır. Bu çalışmada Erken Pleistosen döneminde Kula’da paleo-Gediz nehri üzerinde oluşan lav seti gölü (paleo-göl) içerisinde meydana gelen su altı volkanizması ve buna bağlı oluşan volkanik şekillerin oluşumunun jeomorfolojik delillerinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Araştırmada uzun yıllardan beri yörede yürütülmekte olan projelerimizin arazi bulgularından yararlanılmıştır. Çeşitli stratigrafik birimlerin yaş bilgileri ise söz konusu projelerin yaşlandırma analizlerinden veya alana ilişkin literatürden temin edilmiştir. Araştırma kapsamında Kavtepe’nin yörede yaygın görülen Miyosen yaşlı sedimanter birimleri kesip çıkan bir volkanik çıkış merkezi, volkan bacası olduğu; Kavtepe volkanizmasının iki evrede gerçekleştiği, başlangıçta volkanizmanın Paleo-Gediz vadisine yakın bir yerde başladığı ve açığa çıkan lavların Paleo-Gediz’in VI. taraçasını kısmen örttüğü belirlenmiştir. Volkanizmanın ikinci evresinin ise Akçeme volkanının Gediz Nehrini bloke ettikten sonra oluşan paleogöl içerisinde gerçekleştiği ve ikinci evrede açığa çıkan lavların, doğrudan su ile temas ederek yastık lava dönüştüğü tespit edilmiştir.