Jakby dotykać pędzlem. Rzeźba według Johanna Gottfrieda Herdera

Niniejszy artykuł jest analizą doświadczenia rzeźby w pismach estetycznych Johanna Gottfrieda Herdera. Umieszczam je w przestrzeni pomiędzy percepcją wizualną, haptyczną i językową. Koncentruję się na charakterystycznym języku opisowym zbudowanym wokół struktury „jakby”. Twierdzę, że pomimo oczywistej waloryzacji dłoni, doświadczenie rzeźby Herdera – oraz związane z nim „żywe pojęcie” – nie może być sprowadzone do jednego zmysłu. Przykładowy Pigmalion z Plastik. Einige Wahrnehmungen über Form und Gestalt aus Pygmalions bildendem Traume ostatecznie nie dotyka rzeźby ręką, ale pędzlem. Jednak ponieważ doświadczenie to wiąże się z indywidualną wiedzą na temat właściwości materii i ciał, skutkuje ono postrzeganiem rzeźby odmiennym od doświadczania obiektów postrzeganych wyłącznie wzrokiem.