Possibilities of attribution of the content of soil separates according to PTG 2008/USDA to selected granulometric groups of PTG 1956 and distinguished on agricultural soil maps

Stosowany na mapach glebowo-rolniczych podział gleb na grupy granulometryczne według PTG 1956 jest niezgodny z najbardziej rozpowszechnioną na świecie klasyfikacją USDA i opartym na niej nowym podziale gleb według PTG 2008. Dlatego celem niniejszej pracy było zaproponowanie przypisania zawartości frakcji granulometrycznych według PTG 2008/USDA do wybranych gatunków gleb – grup granulometrycznych – według podziału PTG 1956, przedstawionych na mapach glebowo-rolniczych Polski. Mapy glebowo-rolnicze, zaktualizowane w ten sposób, mogą zostać wykorzystane do modelowania wpływu zmian klimatu na środowisko i rolnictwo, oraz zjawisk erozyjnych i hydrologicznych w obrębie Polski. Do realizacji celu badań wykorzystano zestaw danych liczący 1085 próbek glebowych pochodzących z 15 miejscowości, z 7 województw, reprezentujących różne obszary Niżu Środkowoeuropejskiego i Wyżyny Małopolskiej. Próbki te zostały zaklasyfikowane do 18 grup granulometrycznych według PTG 1956, a także do 11 klas uziarnienia według PTG 2008/USDA – wszystkich z wyjątkiem pyłu. Dla posiadanego zestawu próbek glebowych reprezentującego różne gatunki gleb obliczono średnie i mediany zawartości frakcji piasku, pyłu oraz iłu, zarówno według klasyfikacji PTG 1956, jak i PTG 2008/USDA. Opracowano również uniwersalne równania liniowe regresji prostej i wielorakiej do szacowania zawartości frakcji granulometrycznych według klasyfikacji PTG 2008/USDA, na podstawie znanych zawartości frakcji granulometrycznych gatunków gleb według PTG 1956. Określono główną klasę uziarnienia według PTG 2008/USDA, którą można przypisać do każdego z gatunków gleb według PTG 1956, co umożliwiło odniesienie wyników badań własnych do wyników badań innych autorów, które również dotyczyły porównania uziarnienia gleb opisanego według obu wspomnianych klasyfikacji. Na podstawie wyników badań własnych oraz innych autorów przedstawiono wstępną propozycję przypisywania zawartości frakcji piasku, pyłu i iłu według klasyfikacji PTG 2008/USDA, do grup granulometrycznych PTG 1956. Wskazana jest weryfikacja oraz udoskonalenie przedstawionej propozycji z wykorzystaniem na przykład krzywej uziarnienia. Uniwersalność wykorzystania opracowanej metodyki mogłoby poprawić poszerzenie bazy danych próbek glebowych, szczególnie o mniej licznie reprezentowane grupy granulometryczne PTG 1956, takie jak: piasek luźny pylasty (plp), piasek słabo gliniasty pylasty (psp), piasek gliniasty lekki pylasty (pglp), ił (i), utwór pyłowy zwykły (płz) i utwór pyłowy ilasty (płi). Potrzebne jest również osobne opracowanie dotyczące specyficznych gatunków gleb takich jak: deluwia, mady, lessy, rędziny, gleby górskie i żwiry, które przedstawione są na mapach glebowo-rolniczych obejmujących ponad 10% użytków rolnych w Polsce. Należy także rozważyć uzależnienie przypisywania zawartości frakcji piasku, pyłu i iłu według klasyfikacji PTG 2008/USDA, od pochodzenia geologicznego poszczególnych materiałów macierzystych gleb, szczególnie w przypadku utworów pyłowych oraz iłów według PTG 1956.