Şemsülmaârif Mektebi’nin H. 1303 (M. 1885-1886) Tarihli Tevzî-i Mükâfât Cedveli

Osmanlı Devleti 19. yüzyılda eğitim-öğretim sisteminde çeşitli yenilikler ve düzenlemeler yapmıştır. Eğitimin yenileştirilmesi çalışmalarında devlet eliyle yapılan düzenlemeler çeşitli sebeplerden dolayı yetersiz kalmış ve eğitimdeki yenileşme çabaları istenen sonucu vermemiştir. Bu durum özel mektepler eliyle yenileşme düşüncesini ortaya çıkarmıştır. Bu düşünceden hareketle Osmanlı coğrafyasında özel mektepler açılmaya başlanmıştır. Bu mekteplerden biri de Türk eğitim tarihinde adından sıkça söz ettiren Şemsülmaârif Mektebi’dir. Şemsülmaârif Mektebi, hem İstanbul’da kurulan ilk özel Müslüman mekteplerden olması hem de mezunları arasında yakın dönem Türk tarihinde önemli roll¬er üstlenmiş birçok kişinin bulunması açısından önemli bir kurumdur. Şemsülmaârif Mektebi hakkındaki bilgilerin büyük bir kısmı 1308 (1891) yılından sonrasına ait olup bu tarihten öncesine dair bilgiler oldukça sınırlıdır. Şemsülmaârif Mektebi’nin 1303 (1885-1886) eğitim-öğretim yılına ait olan Tevzî-i Mükâfât Cedveli sayesinde mektebin türü, kademesi, mektepte uygulanan eğitim müfredatı, mektepte çeşitli alanlarda başarı gösteren talebelerin isimleri, sayısı ve cinsiyetleri, talebelerin aldıkları dersler, mektepte uygulanan puanlama sistemi gibi birçok bilgiye ulaşmak mümkündür. Bu çalışmada Şemsülmaârif Mektebi’nin 1303 (1885-1886) eğitim- öğretim yılına ait Tevzî-i Mükâfât Cedvelinin Latin harflerine çevirisi yapılmış, cedveldeki bilgilerden hareketle Osmanlı eğitim sistemindeki ödüllendirme ve Şemsülmaârif Mektebi üzerine çeşitli değerlendirmelerde bulunulmuştur.