ARTHUR MİLLER’İN CADI KAZANI ADLI OYUNUNU KORKU VE KONFORMİZM KAVRAMLARI BAĞLAMINDA OKUMA

Dramatik bir metin incelenirken metin yazarının hayat hikâyesi ile metnin yazıldığı dönemin sosyal, kültürel, siyasal ve ekonomik yapısının bilinmesi de önem arz etmektedir. İnsan aklının ve bilincinin ürünü olan bir tiyatro metninin yazarın iç dünyasıyla birlikte yazıldığı dönemin evrenini de yansıttığını söylememiz mümkündür. Çünkü yazarın iç dünyasını toplumsal normlardan bağımsız olarak düşünmemiz pek mümkün değildir. Bu nedenle bir tiyatro metninin yazarın psikolojik iç dünyası ile yazıldığı dönemin sosyolojik, kültürel ve siyasi yapısıyla bağlantılı olduğunu söylemek mümkündür. Bu bağlamda Arthur Miller’in 1952 yılında yazdığı Cadı Kazanı oyununu hem yazarın kültürel yapısını hem de yaşadığı dönemin politik ve sosyolojik özelliklerini yansıtması açısından örneklendirmek mümkündür. Cadı Kazanı oyununda Amerikalı senatör McCarthy’nin başını çektiği 1950’li yıllarda yaşanan komünist düşmanlığının eleştirisi yapılmaktadır. McCarthy dönemini komünist olarak tanınan akademisyen, sanatçı ve aydınların adeta bir cadı avı yöntemiyle ve hukuk dışı uygulamalarla cezalandırıldığı bir dönem olarak değerlendirmek mümkündür. Miller, McCarthy döneminde siyaset ve hukuk koalisyonu ile yaşanan haksızlıkları, hukuksuzlukları ve cezalandırmaları özgürlük ve denge ilişkisi bağlamında değerlendirirken McCarthy döneminin eleştirisini 3 yüzyıl önceki geçmiş bir zamana dönerek din kurumu ve mahkemeler üzerinden yapmaktadır. Cadı Kazanı oyunu 17. yüzyılda din kurumu ile hukuk mahkemelerinin yaptığı zalimliği ve adaletsizliği sahneye aktarırken hem McCarthy dönemine hem de tarihin tekerrürüne gönderme yapmaktadır. Miller, insanların akla ve mantığa uygun olmayan olaylara karşı sessiz kaldığını, çoğunluğa uyum sağladığını ve akılcı davranan masum insanların ise cezalandırıldığına dikkat çekerken, McCarthy dönemine yaptığı gönderme ile benzer durumların her yüzyılda yaşanabileceğine vurgu yapmaktadır. İdeolojisi din ve muhafazakârlık olan Cadı Kazanı oyununun ana eksenini ve yaşanan çatışmaların kaynağını hak, adalet, hukuk, ötekileştirme, dışlama, cezalandırma, korku duygusu ve konformizm kavramları oluşturmaktadır. Korku duygusunun tarih boyunca insanları kontrol etmek, otoritenin isteklerine boyun eğdirmek, tutum ve davranışlarını belirlemek için görünmez bir ikna aracı kullanıldığı tartışılmaz bir olgudur. Korku duygusu gerçeklik kadar düşsellikle de yakından ilgili olduğundan insanın bilinç dünyasını etkileyebilmektedir. Bu makalede korkunun insan duyguları üzerindeki en önemli etkisi olan konformizm kavramı merkeze alınarak Cadı Kazanı oyununun incelenmesi amaçlanmaktadır.