Pengkategorian Haiwan dalam Kitab Sabil Al-Muhtadin dari Perspektif Halal dan Zoologi

Kitab Sabil al-Muhtadin Li Al-Tafaqquh Fi Amr Al-Din karya Syeikh Muhammad Arsyad al-Banjari (1122-1227H/1710-1812 M) merupakan antara karya fiqh Melayu klasik yang penting dalam membincangkan hukum-hakam haiwan. Kitab ini mengandungi pelbagai pengkategorian haiwan berdasarkan istilah yang lazim digunakan di Alam Melayu dan dunia Arab. Namun demikian, sebahagian istilah haiwan yang digunakan didapati kurang jelas dari segi rujukan spesies. Kajian ini bertujuan memperincikan spesies haiwan yang dibincangkan dalam Kitab Sabil al-Muhtadin, mengklasifikasikannya mengikut kategori halal dan haram, serta menganalisis istilah haiwan tersebut melalui pendekatan interdisiplin yang mengintegrasikan perspektif fiqh halal dan zoologi. Kajian ini menggunakan pendekatan kualitatif melalui kaedah dokumentasi dan analisis tekstual terhadap kandungan kitab berkenaan, serta teknik temubual secara berstruktur. Hasil kajian mendapati terdapat tiga jenis pengkategorian haiwan di dalam kitab Sabil al-Muhtadin iaitu; haiwan air, haiwan darat dan haiwan kacukan antara haiwan yang halal dan haram. Jumlah keseluruhan istilah haiwan adalah sebanyak 123 spesies. Analisis turut menunjukkan tiga bentuk penggunaan istilah haiwan, iaitu 1) istilah yang jelas maksudnya dalam bahasa Melayu, 2) istilah Arab yang disertai terjemahan atau penjelasan, serta 3) istilah yang menggunakan bahasa tempatan seperti bahasa Indonesia (Banjar) tanpa penjelasan lanjut. Kajian ini menyumbang kepada pemetaan sistematik istilah haiwan dalam fiqh Melayu klasik serta memperlihatkan kepentingan integrasi antara disiplin.