КЫРГЫЗ МАКАЛДАРЫНДАГЫ ҮЙ-БҮЛӨЛҮК БААЛУУЛУКТАР

Бул макалада кыргыз макал-лакаптарында чагылдырылган үй-бүлө баалуулуктары улуттук тилдик дүйнө таанымдын маанилүү элементи катары каралат. Лингвомаданий жана аксиологиялык ыкмаларга таянып, үй-бүлө, туугандык институтуна байланыштуу макал-лакаптардын иштеши талданат. Мында макал-лакаптардын салттуу кыргыз коомунун жашоосун жөнгө салуучу социалдык нормаларды, адеп-ахлактык мамилелерди жана жүрүм-турум моделдеринин кандайча чагылдыраарына өзгөчө көңүл бурулат. Изилдөө паремиологиялык булактарда жана оозеки кепте жазылган кеңири таралган макал-лакап тексттерине таянат. Талдоо көрсөткөндөй, кыргыз макал-лакаптарында үй-бүлө эң жогорку баалуулук, бакубаттуулуктун булагы, адамдын таянычы жана коомдук тартиптин негизи катары көрсөтүлөт. Күйөө менен аялдын ролдору, ата-энени сыйлоо, тукум улоо, улууларды урматтоо жана кичүү балдарга кам көрүү түшүнүктөрү маанилүү орунду ээлейт. Макал-лакаптар социалдык-маданий чындыктарды гана чагылдырбастан, ошондой эле коомдун жүрүм-турумун салттуу этникалык жакшылык жана тууралык түшүнүктөрүнө ылайык жетектеп, нормативдик функцияны да аткарат. Жыйынтыктар макал-лакаптар муундар арасында үй-бүлөлүк баалуулуктарды сактоо жана өткөрүп берүү үчүн маанилүү механизм экенин тастыктайт.