Ticari İşlerde Taşınır Rehni Kanununa Göre Şahıs Şirketlerinde Sermaye Payı ile Sermaye Şirketinin Senede Bağlanmamış (Çıplak) Paylarının Rehin Edilebilmesi Konusunda Değerlendirme

Ticari hayatta kredinin güvencesi ayni teminatlar borçlunun bizzat kendisi verebilir. Üçüncü kişiler, kredi borcu için verebileceği, taşınır rehni ve gayrimenkul ipoteği gibi ayni teminatlar yanında kefalet ve garanti gibi şahsi teminatlarda verilebilir. Bu teminatların teslim edilmesi geçerlilik şartıdır (TMK m. 939, f. I). Teslim şartı, rehin kurulması halinde işletmenin olağan faaliyetini sürdüremez hale gelebilir. Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin teminat ihtiyacını karşılamak ve böylece finansmana erişmelerini kolaylaştırmak amacı ile Ticari İşlerde Taşınır Rehni Kanunu (TİTRK) yasalaştırılmıştır. TİTRK ile işletmeye tahsis edilmiş taşınır ve hakların, alacaklıya teslim edilmeksizin, merkezi bir sicile tescil edilmek sureti tek başına veya bir bütün olarak rehin edilmelerine imkân sağlanmıştır. TİTRK m. 5, f. 5-p hükmü bütün hakların rehin edilebileceğini düzenlemektedir. Ancak, işletmeye tahsis edilen şirket paylarının diğer unsurlar ile bir bütün halinde rehin edilmesinde sorun çıkmazken, şirket paylarının tek işlemle rehin edilmesi halinde söz konusu payların taşınır kapsamında olduğunu ispatlamak gerekir. TİTRK m. 5, f. 5-ö’de ise üçüncü kişilerdeki taşınır varlık, hak ve paylı mülkiyet haklarının rehin edilebileceği düzenlenmiştir. Ayrıca, her türlü sözleşmeden doğan mevcut veya müstakbel alacakların da rehin sözleşmesinin konusu olabileceği tanzim edilmiştir. Bu hükme paralel olarak genel hükümlerde de alacaklar ve diğer hakların rehin edilebileceği düzenlenmiştir (TMK m. 954, f. I). Zira ortakların taahhüt edip ödedikleri sermaye tüzel kişilerin mülkiyetinde olmakla birlikte karşılıksız değildir. Ortaklar, şirketlere koyduğu bu sermayelerin karşılığında bir paya sahip olurlar. Şirket ortakları, koydukları sermaye karşılığında sahip oldukları paylar malvarlığı hakkıdır. Bu itibarla, bu ortaklık payları üzerinde özel düzenlemeler varsa onlara uyarak, payın devir usullerine uyarak rehin edilebilir (TMK m. 955, f. III).