Aleni (Açık) Rehin Cirosunun Beyaz Ciro Şeklinde Tanzimi

Kambiyo senetleri üzerinde rehin hakkının tesisi örtülü veya aleni rehin cirosu yoluyla gerçekleşebilir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK)’nun rehin cirosuna ilişkin 689. maddesi uyarınca, cironun “bedeli teminattır”, “bedeli rehindir” ibaresini veya rehni ifade eden herhangi bir kaydı içermesi hâlinde aleni rehin cirosundan söz edilir. Aleni rehin cirosunun beyaz ciro ile tanzimi meselesi üzerinde öğretide görüş birliği sağlanamamıştır. Çalışmada, aleni rehin cirosunun beyaz ciro şeklinde yapılmasının mümkün olduğu savunulmaktadır. Tam ciro şeklinde tanzim edilecek rehin cirosunun, rehin hakkı sahibinin tespiti bakımından kolaylık sağlayacağına şüphe bulunmamakla birlikte bu husus rehin cirosunun tam ciro şeklinde tanzimi için bir gerekçe oluşturmaz. Nitekim TTK’da beyaz rehin cirosunun tanzimine ilişkin yasaklayıcı bir düzenleme bulunmadığı gibi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m. 956/2 uyarınca rehin ibaresi bulunmaksızın yapılacak ciro ile kıymetli evrak üzerinde rehin hakkı kurulabilmesi mümkündür. Ayrıca emre yazılı kambiyo senetlerinde şekli hak sahipliği ilkesi gereği düzgün ciro zinciri ile senedi elinde bulunduran kişi hak sahibi sayılır. Beyaz rehin cirosu sonrasında senedin hamiline yazılı senet gibi tedavül edip elden ele devrolunması da tam ciroyu zorunlu kılmaz. Zira bu yalnızca şekli hak sahipliğini etkiler ancak taraflar arasındaki rehin sözleşmesinin kapsamını değiştirmez. Son olarak, TTK m. 689/1 ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 506 çerçevesinde vekâlet ilişkisi bakımından da beyaz rehin cirosunun hukuka aykırılık teşkil etmeyeceği çünkü senedi sonradan devralanlar arasında caiz olan alt vekâlet ilişkisi kurulacağı ortaya koyulmuştur.