TARJIMADA HAZIL-MUTOYIBA KONSEPTINING SAQLANISHI MUAMMOLARI: “SHUM BOLA” ASARINING OʻZBEK, INGLIZ VA RUS TILLARIDAGI TARJIMALARI MISOLIDA

Ushbu ilmiy maqola tarjima jarayonida hazil-mutoyiba konseptining saqlanishi va oʻtkazilishidagi lingvistik, madaniy va kognitiv muammolarni Gʻafur Gʻulomning “Shum bola” asarining uch til (oʻzbek asli, ingliz va rus) dagi tarjimalari misolida tahlil qiladi. Tadqiqotning markazida hazil-mutoyibaning tarjimada “yoʻqoladigan” yoki “oʻzgaradigan” tabiati, buning sabablari va oqibatlari turadi. Muallif ushbu konseptning saqlanish darajasi uning turlicha ifodalanish shakllariga (soʻz oʻyini, kalambur, situatsion hazil, madaniy ramzlar) qarab keskin farq qilishini koʻrsatadi. Ingliz (Mikhail B. G. dae) va rus (muhtelif tarjimonlar) tarjimalari chuqur tahlil qilinib, ularning kuchli va zaif tomonlari aniqlandi. Maqola nafaqat Gʻafur Gʻulom asarlarining tarjima sifati masalasini koʻtaradi, balki oʻzbek adabiy merosining jahon madaniyatida toʻgʻri va toʻliq namoyon boʻlishi yoʻlidagi chegaralarni ham aniqlaydi. Olingan xulosalar tarjimashunoslik, madaniyatshunoslik va qiyosiy adabiyotshunoslik sohalari uchun amaliy ahamiyatga ega.