Ο ρόλος των μεταλλάξεων των γονιδίων TACI και CTLA4 στην κοινή ποικίλη ανοσοανεπάρκεια

Συγκεκριμένες μεταλλάξεις του γονιδίου TACI (ομόζυγες, ετερόζυγες και διπλά ετερόζυγες) αποτελούν τις συχνότερες (5-15%) γνωστές γενετικές «βλάβες» οι οποίες σχετίζονται αιτιοπαθογενετικά µε την Κοινή Ποικίλη Ανοσοανεπάρκεια (ΚΠΑ), η οποία είναι η πιο συχνή κλινικά σημαντική Πρωτοπαθής Αντισωματική Ανεπάρκεια (ΠΑΑ) στον άνθρωπο. Η παρουσία τους έχει συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καλοήθους λεμφικής υπερπλασίας και αυτοάνοσης κυτταροπενίας στους συγκεκριμένους ασθενείς. Ομοίως, η παρουσία μεταλλάξεων του γονιδίου CTLA4 σε ασθενείς με κλινικό φαινότυπο συμβατό με ΚΠΑ, έχει συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης λεμφικής υπερπλασίας και εκδηλώσεων αυτοανοσίας. Σκοπός της παρούσας μελέτης ήταν η αξιολόγηση της επίπτωσης των µεταλλάξεων των γονιδίων TACI και CTLA4 σε Έλληνες ασθενείς µε κλινικό φαινότυπο ΚΠΑ, καθώς και η προσπάθεια ανάδειξης τυχόν συσχετίσεων μεταξύ των προαναφερθεισών µεταλλάξεων και του κλινικού φαινοτύπου της νόσου. Το υλικό της μελέτης αποτέλεσαν 117 Έλληνες ασθενείς με ΚΠΑ (110) και IgA ανεπάρκεια με συνοδό ανεπάρκεια υποτάξεων της IgG (7). Για την ανίχνευση µεταλλάξεων στα γονίδια TACI και CTLA4, χρησιμοποιήθηκαν οι τεχνικές της αλυσιδωτής αντίδρασης πολυμεράσης (Polymerase Chain Reaction, PCR) και της αλληλούχισης βάσεων (Sequencing). Για την στατιστική ανάλυση χρησιμοποιήθηκε το πρόγραμμα SPSS 23.0. Σε 17 ασθενείς (14.5%) διαπιστώθηκε η παρουσία αιτιοπαθογενετικά σχετιζόμενων με την ΚΠΑ μεταλλάξεων του γονιδίου TACI. Σε 13 ασθενείς (76.5%) οι μεταλλάξεις ήταν απλές ετερόζυγες, ενώ σε τέσσερις (23.5%) ήταν συνδυασμένες ετερόζυγες. Η συχνότερα ανιχνευθείσα μετάλλαξη ήταν η C104R (58.8%), ακολουθούμενη από τις I87N (23.5%) και A181E (11.8%), ενώ οι μεταλλάξεις R20C, C62Y, P151L, K188M και E236X ανιχνεύτηκαν μόνο σε έναν ασθενή η καθεμία. Οι ασθενείς με τις προαναφερθείσες μεταλλάξεις του γονιδίου TACI ήταν συχνότερα άνδρες (p: 0.011), εμφάνιζαν συχνότερα καλοήθεις λεμφικές υπερπλασίες (σπληνομεγαλία ή/και λεμφαδενοπάθεια, p: 0.047 και p: 0.002 αντίστοιχα) και αυτοάνοσες κυτταροπενίες (p: 0.046), ενώ είχαν συχνότερα ιστορικό αμυγδαλεκτομής (p: 0.015) και αδενοειδεκτομής (p: 0,031). Μόνο σε τρεις ασθενείς (2,6%) ανιχνεύτηκαν μεταλλάξεις του γονιδίου CTLA4. Λόγω του πολύ μικρού αριθμού τους, δεν ήταν εφικτή η διεκπεραίωση στατιστικής ανάλυσης. Η συχνότητα εμφάνισης των αιτιοπαθογενετικά σχετιζόμενων με την ΚΠΑ μεταλλάξεων του γονιδίου TACI στους ασθενείς της μελέτης μας είναι συμβατή με την αναφερόμενη στην διεθνή βιβλιογραφία. Επίσης, από τα αποτελέσματα της μελέτης μας υποστηρίζεται περαιτέρω η διαπίστωση ότι παρουσία τους έχει συσχετιστεί με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης καλοήθους λεμφικής υπερπλασίας και αυτοάνοσης κυτταροπενίας στους ασθενείς με ΠΑΑ και κλινικό φαινότυπο ΚΠΑ.