Rembrandt i samotność Chrystusa: *** [Tak jak męczennik światłocienia – Rembrandt…] Osipa Mandelsztama i Ewangelia także jako arcydzieło literatury Aleksandra Wata

W artykule staram się opisać pomijane dotychczas przez badaczy relacje między tekstami a postaciami pojawiającymi się na płótnach Rembrandta. Interesuje mnie związek pomiędzy wierszem Mandelsztama *** [Tak jak męczennik światłocienia – Rembrandt…], szkicem Wata Ewangelia także jako arcydzieło literatury a Rembrandtowskim wyobrażeniem Chrystusa oraz – co istotne w przypadku Wata – batawskiego wodza, Claudiusa Civilisa. Przykłady utworów Mandelsztama oraz Wata pokazują, że dzieło Rembrandta nie tylko może posłużyć do wyrażania osobistych lęków, ale pozwala też uporządkować relacje między jednostką a historią – staje się zatem wyzwaniem nie tylko estetycznym, ale i egzystencjalnym. Dowodzę także, iż twórczość Mandelsztama i Wata, tak silnie powiązana z tragicznym losem tych poetów, znalazła swoją kulminację w ich śmierci.