VETERİNER İLAÇLARININ ÇEVRESEL KONTAMİNASYONU: GELENEKSEL DERLEME

Günümüzde hem beşeri hekimlik hem de veteriner hekimliği alanında tedavi amacıyla çok farklı türde ve sayıda kimyasal ürün ve ilaç kullanılmaktadır. Antibiyotikler, antiparaziter ilaçlar, antifungaller, hormonlar gibi çok çeşitli veteriner ilaçlarının, hayvanlarda hastalıkların önlenmesi ve tedavisinde yaygın olarak kullanımı sonucu, çevreye doğrudan ya da dolaylı olarak giriş yapmaktadır. Veteriner ilaçları diğer ilaçlar gibi çok düşük konsantrasyonlarda bile biyolojik aktiviteye sahip potansiyel kimyasal kirletici grubu olarak bilinmektedir. Bu kimyasal ürün ve ilaçlar üretim aşamaları ile pet hayvanı klinikleri, büyükbaş hayvan üretim tesisleri, su ürünleri üretim tesisleri ve arıcılık yapılan yerlerde tedavi maksadıyla kullanıldıklarında çok fazla miktarda kalıntı ve atık ortaya çıkmakta olup bu kalıntı ve atıklar uygun şekilde bertaraf edilmemeleri halinde çevre için kirletici konumuna geçebilmektedirler. Oluşabilecek çevresel kontaminasyon toprak, yer altı ve yer üstü suları ve hava kirliliğine neden olabilmektedir. Bunun sonucu olarak bu kalıntı ve atıklar insan, hayvan ve bitkileri doğrudan temas yoluyla etkileyebileceği gibi su, bitkisel ve hayvansal ürünlerin gıda olarak tüketilmesi durumunda dolaylı olarak da insan ve hayvan sağlığını toksikolojik yönden etkileyebilmesi sebebiyle üzerinde durulması gereken önemli bir konu olarak görülmektedir. Bu derlemede veteriner hekimliğinde kullanılan ilaçlar ve bunların çevre üzerine etkileri hakkında literatür bilgileri sistematik olarak değerlendirilmiş olup veteriner hekimliği ilaçlarının çevreye olan etkileri hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır.