Anayasal Hakların Yükümlüsü

Sübjektif bir hak olarak anayasal haklar, bir yanda kişilere bir talep hakkı tanırken, diğer yanda anayasal hakların yükümlüsüne bu talebi yerine getirme yükümlülüğü yükler. Bu makalede, anayasal hakların temel yükümlüsü olan devleti ve organları ve bu organların anayasa yargısında ne ölçüde anayasal haklar ile bağlı olduğu incelenmektedir. Bu bağlamda, yasama, yürütme ve yargı organlarının yükümlülük tipolojileri ve bu tipolojilerin bu organların anayasal haklar ile olan bağlılığına etkileri ele alınacaktır. Böylece devletin erklerinin anayasal haklar ile olan bağlılığı açıklığa kavuşacaktır. Anayasal hakların yükümlüsü başlığında incelenmesi gereken diğer bir husus özel kişilerin anayasal haklar ile bağlı olup olmadığıdır. Özel kişilerin anayasal haklar ile bağlı olup olmadığının belirlenmesi, yatay etki doktrininin yeniden incelenmesini gerektirmektedir. Bu itibarla, Türkçe literatürde yeterince iyi bir şekilde ele alınmadığını düşündüğümüz doğrudan yatay etki ve dolaylı yatay etki teorilerinin anayasal hak dogmatiği çerçevesindeki sıhhati tetkik edilecektir. Bu tetkikte, özel hukuk tüzel kişilerinin ve gerçek kişilerin anayasal hak yükümlüsü olması, hukuk güvenliği bakımından tehlikeli bulunurken, istisnai bir şekilde bu kişilerin anayasal hak yükümlüsü olabileceği ileri sürülecektir. Bunun için yatay etkiyi doğuran koruma yükümlülüğü perspektifinde, yatay etki doktrini tekrar değerlendirilecektir.