Gençlerde Umutsuzluk ile Yaşamın Anlamı Arasındaki İlişkide Dindarlığın Rolü

Günümüzde yaşanan eğitim ve istihdam piyasasındaki rekabet ile sosyokültürel beklentilerin yoğunlaşması veya ekonomik dalgalanmalar gibi hızlı toplumsal dönüşümler ve dönemsel belirsizlikler bireyleri psikolojik açıdan olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Evlilik ve meslek edinme gibi eşiklerin bulunduğu gençlik çağında ise bu gibi olgular daha fazla etki etmekte ve geleceğe yönelik umutsuzluğu artırmaktadır. Bu evrede bireyin hayatı anlamlandırma gereksinimi belirginleşmekte, aidiyet, yön bulma ve umut gibi psikolojik ihtiyaçlar daha görünür hale gelmektedir. Bu çalışma, Türkiye’de 15–24 yaş aralığındaki gençlerde dindarlığın umutsuzluk ve yaşamın anlamı ile nasıl ve hangi yönde ilişkili olduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nicel yöntem tercih edilmiştir. Değişkenler arası ilişkileri betimlemeye elverişli ilişkisel tarama deseni benimsenmiştir. Örneklem, İstanbul ve Yalova’da ikamet eden ve yaş aralığı 15-24 olan 459 gençten oluşmaktadır. Veriler, geleceğe ilişkin olumsuz beklenti ve umutsuzluk boyutlarını değerlendiren Beck Umutsuzluk Ölçeği; bireyin dinî tutum ve yönelimlerine ilişkin eğilimlerini ölçen Dini Tutum Ölçeği; yaşamda amaç ve anlam atfetmeye dönük eğilimleri değerlendiren Yaşamın Anlamı Ölçeği ve Kişisel bilgi formu ile toplanmıştır. İstatistiksel çözümlemelerde SPSS 22 programı kullanılmıştır. Değişkenler arası ilişkilerin yön ve büyüklüğünü belirlemek üzere korelasyon analizleri, dindarlığın yordayıcı etkisini sınamak üzere çoklu doğrusal regresyon analizleri uygulanmıştır. Ek olarak yaş, cinsiyet, medeni durum ve eğitim düzeyi gibi demografik değişkenlerle olan ilişkiler ayrı ayrı ele alınmış olup alt gruplar arasında ilişki örüntülerinin nasıl farklılaşabildiği değerlendirilmiştir. Bulgular, dindarlık ile umutsuzluk arasında anlamlı ve negatif, dindarlık ile yaşamın anlamı arasında ise anlamlı ve pozitif bir ilişki bulunduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle, dindarlık düzeyindeki artış, geleceğe yönelik umutsuzlukta azalma ve yaşamda anlam bulma eğiliminde yükselişle birliktedir. Bununla birlikte, ilişkinin yönü ve gücü demografik alt gruplara göre değişebilmektedir. Elde edilen sonuçlar, dinî tutumun bireyin umut duygusunda ve yaşama anlam vermede olumlu etkileri olduğunu ortaya koymaktadır. Umutsuzluk faktörünün ise anlam kaybına bağlı olarak anlam arayışını arttırabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Böylelikle çalışma, gençlik döneminde karşılaşılan belirsizlikler karşısında dindarlığın koruyucu ve destekleyici niteliğini ortaya koymaktadır. Bulgular, genç bireylerle ilgili olarak yapılacak olaran kuramsal ve uygulamalı araştırmalara katkı sunacaktır.