Joker'in Fark ve Tekrar'ı Üzerine Bir Dizi Düşünce

Bu çalışma, Gilles Deleuze ile Bill Finger, Bob Kane ve Jerry Robinson’ın yarattığı, pek çoğumuzun ünlü çizgi roman karakteri Batman’ın kurnaz düşmanı olarak bildiği Joker’i yazı yüzeyinde biraraya getirecektir. “Gerçek” bir filozof ile “kurmaca” bir karakterin metindeki karşılaşmaları; Deleuze’e göre Joker’i ya da Joker’e göre Deleuze’ü okumak anlamına gelmemektedir. Joker’in bu çalışma kapsamında incelenecek olan beş film uyarlaması da Deleuzecü perspektifte bir film analizi de değildir. Deleuze’ün düşüncesi, bu çalışma açısından Joker’i film uyarlamalarından çekip çıkarmaya yarayacaktır. Joker’in filmlerden yazıya doğru gelişi, Deleuze’ün Carmelo Bene’de örneklediği ve Shakespeare’den “kesilip alınarak” III. Richard karakterinde ifadesini bulan, temsil kavramına hem de tiyatro ile karşı çıkan Bir Eksik Manifesto’dan yola çıkarak Deleuze’ün Fark ve Tekrar’ının yüzeyinde dolaşan bir Joker’i yazmaya varır. Çalışmanın amacı, şimdiye kadar pek çok uyarlamaya konu olmuş Joker’den hareketle, Deleuze ile bambaşka anlamlar kazanan fark ve tekrar kavramlarını, yeri geldiğinde Deleuze’ü bile yazı yüzeyinde “eksilterek” incelemektir. Metni, Deleuze ile delik deşik etmenin yüzdeki bir Joker gülüşü yerine geçip geçmeyeceğini ise, ancak ve ancak, bir dizi “ciddi” düşünceyle Joker yerine geçen bir yazı açığa çıkarabilir.