Müstecâbîzâde İsmet’in Tenkit İçerikli Biyografik Yazıları I: Naʾilî-i Kadîm, Antere Bin Şeddâd, Hayâlî-i Buhârî

Türk edebiyatında Batılı anlamda tenkit geleneği, Tanzimat’tan itibaren başlamıştır. Ancak bu durum eski edebiyatımızda edebî tenkit anlayışının olmadığı anlamına gelmemektedir. Eski Türk edebiyatının da kendi zamanına ve şartlarına bağlı olarak geliştirdiği bir tenkit anlayışı vardır. Başta şair tezkireleri olmak üzere, divan ve mesnevi dîbâcelerinde ve bazı şiirlerde şair ve şiir hakkında yapılan değerlendirmeleri görmek mümkündür. Tanzimat’la birlikte bazı yenilikçi muharrirler, yeni bir siyasi ve edebî anlayışla eski şiire cephe almış, onu yok sayma ve kötüleme yoluna giderek ağır tenkitlerde bulunmuşlardır. Bu muharrirlerin dışında, batı edebiyatını tanıyıp çeşitli dergi ve gazetelerde yayınlar yapan, ancak şiir anlayışı bakımından divan şiiri geleneğine bağlı olan birçok şair ve yazar da edebiyat sahnesinde yerini almıştır. Bunlar arasında “Ara Nesil” diye tâbir edilen dönemde, daha çok Muallim Nâcî ekolüne bağlı olan eski şiir taraftarı isimler dikkat çekmektedir. Müstecâbîzâde İsmet de yoğun olarak 1893-1901 yılları arasında çeşitli dergilerde yazılar yazmış, eski edebiyat taraftarı olan muharrirlerdendir. Şiir ve sözlük çalışmalarının yanı sıra edebiyatın farklı alanlarında kaleme aldığı yazılarla adından söz ettiren İsmet, edebiyat tarihi ve tenkidi alanlarında da yazılar yazmıştır. Çalışmada Müstacâbîzâde İsmet’in Mektep dergisinin “Terâcîm-i Ahvâl Dairesi” başlıklı yazı bölümünde Nâilî-i Kadîm, Antere, Hayâlî gibi şairler hakkında yazdığı biyografik ve tenkit türündeki makaleleri incelenmiştir.