Yaşamöyküsel anlatının çözümlenmesi: Sabiha romanı örneği

Biyografi, köklü anlatı türlerinden biri olup bir kişinin yaşam öyküsünü tüm yönleriyle ele alan edebî bir türdür. Biyografi, zamanla diğer anlatı türleriyle etkileşime girerek farklı ve özgün alt türlere dönüşmüştür. Bu etkileşimin sonucunda biyografi ile romanın kurgusal nitelikleri birleşmiş ve ‘biyografik roman’ ya da ‘yaşamöyküsel roman’ adı verilen yeni bir anlatı türü ortaya çıkmıştır. Biyografik romanın amacı, yaşam öyküsü anlatılan kişinin hayatına ilişkin bilgi ve belgelere sadık kalırken romanın kurmaca ve estetik imkânlarını kullanarak edebî nitelikli bir eser ortaya koymaktır. Türk edebiyatında birçok biyografik roman örneği bulunmaktadır. Bu eserlerden biri, Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın gazetecisi kabul edilen Sabiha Sertel’in yaşamını konu alan Sabiha romanıdır. Refik Erduran tarafından kaleme alınan eser, Osmanlı Devleti’nin son döneminden Cumhuriyet’in kuruluşuna uzanan tarihî süreci ele almaktadır. Çalışmada öncelikle biyografi ve biyografik roman kavramları tanımlanmış, ardından bu türün Türk edebiyatındaki tarihsel gelişimi ve ilk örnekleri ele alınmıştır. Daha sonra Sabiha romanı, çeşitli başlıklar altında incelenerek yapı çözümlemesi yapılmıştır. Bu değerlendirme doğrultusunda eser biyografik roman türü bağlamında analiz edilmiş ve Sabiha romanının söz konusu türün temel niteliklerini hangi ölçüde karşıladığı belirlenmiştir. Ayrıca yazarın romanda tarihî gerçekleri ve biyografik verileri ne ölçüde tutarlı ve bilimsel bir yaklaşımla ele aldığı da incelenmiştir.