Hititlerde kollektif travma izleri ve kuşaklararası aktarımları

M.Ö. II. bin yılında Anadolu’da hüküm süren Hititlerin, kollektif hafızalarını yansıtan çivi yazılı belgeler ele geçmiştir. Bu belgelerin bazıları Hitit toplumunu derinden etkileyen, doğal afet, kıtlık-kuraklık, salgın hastalık, kitlesel göç ve yıkıcı savaşlarda, fiziksel tahribatının yanı sıra toplumsal travmaları ortaya koymaktadır. Hitit metinlerinde geçen ifadeler, felaketlerin ilahi bir ceza olarak algılandığını göstermektedir. Tanrı korkusu ile şekillenen bu travmatik olaylar, bireysel suçları aşan kollektif bir sorumluluk olarak tanımlanmaktadır. Travmatik olayın bireyde bıraktığı etki ebeveyni aracılığıyla, çocuklarına ve sonraki nesillere uzanmıştır. Hitit mitoloji, ritüel, sanat ve hatta yönetim şekillerini etkileyen bu travmalar, çeşitli dini törenlerle pekiştirilmiştir. Bu bağlamda, Hitit dini yalnızca metafizik bir inanç sistemi değil, aynı zamanda kuşaklararası travma aktarımını mümkün kılmıştır. Psikotarih okumalarıyla, modern travma kuramları çerçevesinde, Hitit metinleri değerlendirildiğinde, toplumsal travmaların varlığı açıkça görülmektedir. Bu çalışma, Hititlerin toplumsal felaketlerinin tarihi ve dini bir veri olmanın ötesinde, travmaların varlığını ve kuşaklararası aktarımını ortaya koymaktadır.