HİLMİ ZİYA ÜLKEN'İN KALEMİNDEN DANTE'NİN İSLAM DİNİ HAKKINDAKİ GÖRÜŞLERİ

Türkiye’nin ünlü düşünürü Hilmi Ziya Ülken’in (1901-1974) kültürel mirasında medeniyet, dinî-felsefi ve dünya dinlerinin tarihi hakkında konuların büyük önemi vardır. Bu anlamda onun yaratıcılığında yaklaşık 200 yıl süren ve Katolik Kilisesi tarafından başlatılan Batı Avrupa feodallarının doğuda 1095’ten 1291’e kadar yaptığı Haçlı Seferleri hakkında meseleler yaygın olarak incelenmektedir. İtalya’nın büyük şairi Alighieri Dante (1265-1321) “İlahi Komedya” (“Divina Commedia”) epik şiiriyle dünya edebiyatı tarihinde kendine özgü özel bir yer tutmaktadır. Yaklaşık 1307-1321 yıllarında kaleme alınan bu eser “Cehennem”, “Araf (temizlik)”, “Cennet” isimlerinde üç ciltten oluşmuşdur. Dante Hz. Muhammed Peygamber’e, raşid halifelerinin sonuncusu Hz. Ali’ye menfi münasebet beslemiş, bunu “İlahi Komedya” eserinin “Cehennem” bölümünün “Yirmi sekizinci şarkı”sında Hz. Peygamber’i ve Hz. Ali’yi suçlu gibi göstermiştir. Hilmi Ziya Ülken, Doğu’nun bilimsel-kültürel mirasının Batı’da yayılması meselelerini incelemiş, Müslüman Şark’a mahsus felsefi talimlerin de batı ülkelerine nüfuz ettiğini göstermiştir. Bu yüzden Hilmi Ziya Ülken Dante’nin, İslam dünyasında yaratılan kültürel mirastan ve İbn Arabi’nin eserlerinden yararlanarak epik şiirini yazdığını belirtmiştir. Ama düşünür buna rağmen Dante’nin İslam dinine ve Hristiyan olmayan bilginlere karşı olumsuz bir tutumundan bahsetmiştir.