HİLMİ ZİYA ÜLKEN’İN DEVLET TASAVVURU: HÂKİMİYET

Hilmi Ziya Ülken’in devlet tasavvuru, dyadoloji düşüncesinden beslenen özgün bir politika felsefesidir. Ona göre devlet, Doğu-Batı gibi tamamlayıcı ikiliklerin diyalogu üzerine kurulmalı, bireyin ahlaki gelişimini ve evrensel değerleri merkezine almalıdır. Ülken’in “mertebeler devleti” modeli, literatürde ahlak, insan ve kültür odaklı insaniyetçi bir yaklaşım olarak ele alınır. Bu çalışma, Ülken’in devlet anlayışını, dyadoloji yönteminden hareketle integral insan, kültür, millet, tarih, coğrafya, iş organizasyonu ve mertebeler devleti olmak üzere dört basamaklı bütüncül bir modelle ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yöntem olarak metin analizi kullanılan bu çalışma, Ülken’in dağınık görünen külliyatında tutarlı ve sistemli bir “mertebeler devleti” düşüncesi olduğunu göstermektedir.