PAYİTAHT’DA KADİRİ BİR ŞEYH: SEYYİD İSMAİL EFENDİ VE VAKFİYESİ

Toplumsal, iktisadî ve hukukî açılardan önemli birer kurum olan vakıflar, Osmanlı Devleti’nde sosyal ve iktisadî hayatda önemli rol oynamaktadır. Padişahlar başta olmak üzere hanedan üyeleri, yüksek rütbeli devlet adamları, zengin ve saygın kişiler tarafından vakıflar kuruldu. Abdülkadir Geylani Hazretleri torunlarından olan Şeyh Seyyid İsmail Efendi, III. Mehmed döneminde, İstanbul ve çevresinde yaşamış ve burada bir vakıf kurmuştur. Babası Yorgani Gazi Emir ismi ile anılan Seyyid Mehmet Nurullah’tır. İsmail Efendi, babasından kalan serveti, kendi girişimleri ile elde ettiği paralarını ve mülkünü vakfetti. İsmail Efendi’nin esas görevi babasının zaviyesi ve vakfına mütevelli olmasının yanı sıra İstanbul’da bulunan tekkede de şeyh olarak hizmetde bulunması idi. Dükkân ve ev kiraları, padişahların ihsanları ve kölelerinden elde ettiği gelirler ile vakfın finansmanını sağlamaktadır. Kurduğu vakıf; cami, aşevi, bimarhane, tekke ve zaviye olmak üzere değişik yapı gruplarından oluşan bir külliye tarzındadır. Bu çalışma, Osmanlı, Vakıflar Genel Müdürlüğü ve Tapu Kadastro Arşivi’nde bulunan vakfiye kayıtları ve konuyla alakalı bilgi ve belgeler taranarak oluşturuldu. Şeyh İsmail Efendi’nin hayatı, kurduğu vakfın yapı öğeleri, gelirleri ve şartları hakkında bilgiler verildi.