FUTBOLÇULARDA YARIŞDAN QABAQ EMOSİONAL STRESİN TEMPERAMENTİN HƏYACAN SƏVİYYƏSİNƏ TƏSİRİ

Müxtəlif idman rəqabəti şəraitində emosional gərginliyin futbolçunun performansına necə təsir edə biləcəyini anlamaq üçün çoxlu araşdırmalar aparılıb. Futbol yüksək səviyyədə psixoemosional stres potensialına malik olduğundan, onun yaratdığı gərginliyin idarə olunmasında yeni yanaşmalar faydalı ola bilər. Məqalə yarışdan qabaq futbolla məşğul olan oğlanların ali sinir fəaliyyətinin (ASF) temperament tiplərinə psixoemosional stressin təsirinə həsr olunub. Bunun üçün xüsusi testlərin köməyi ilə ASF-nin tipləri, ümumi, situativ və şəxsi həyəcan səviyyələri öyrənilib. Həyəcan səviyyəsi üç müxtəlif vəziyyətdə: kontrol əvəzinə həmin oğlanlarda sakit vəziyyətdə (kontrol), futbol yarışından əvvəl (FYƏ) və futbol yarışından sonra (FYS) müəyyən edilib. Nəticələr göstərir ki, emosional gərginliyin təsirindən həyəcan səviyyəsində müəyyən qanunauyğunluqlar əldə edilir. Müəyyən edilib ki, bütün mərhələlərdə tiplər arasında həyəcan səviyyələrində fərqlər vardır. Lakin yarışdan qabaq həyəcan səviyyəsi kəskin yüksək olur. Alınan nəticələr futbol yarışından qabaq futbolçuların ASF-nin tiplərinin həyəcan səviyyəsini qiymətləndirməklə, onların yarışa uyğun yaxud uyğun olmamasının müəyyən edilməsində istifadə edilə bilər.