Początki filmu dokumentalnego w Japonii

Artykuł jest poświęcony narodzinom japońskiego filmu dokumentalnego, jego rozwojowi oraz wykorzystaniu jako nośnika treści propagandowych w latach 30. Na szczególną uwagę zasługują dwa punkty zwrotne – pierwszy jest związany z dyskusją teoretyczną prowadzoną między rzecznikami kina zaangażowanego politycznie i zwolennikami awangardy modernistycznej, której efektem było powstanie nowego ruchu kina proletariackiego (Purokino) oraz licznych artykułów prasowych i publikacji książkowych. Drugim momentem przełomowym było zaangażowanie twórców w nacjonalistyczny projekt narzucony przez rząd tokijski po rozpoczęciu działań wojennych w Azji Południowo-Wschodniej. Szczególnym przejawem nowej aktywności była udana próba przeniesienia na japoński grunt niemieckiej idei filmu kulturowego (Kulturfilm), nazwanego po prostu bunka eiga. Najwybitniejszym twórcą, który przyłączył się do nowego ruchu, a jednocześnie zachował krytyczny dystans wobec dominującej ideologii, był Fumio Kamei, autor „trylogii chińskiej” oraz Walczących żołnierzy – dokumentów uznawanych dziś za najważniejsze dokonania japońskiego przemysłu filmowego tamtych czasów. Analizy jego filmów pozwalają w pełni zrozumieć ówczesne uwarunkowania ideologiczne oraz estetyczne.