Türk Edebiyatında ‘İslâmî Roman’ Kavramının Teorik Çerçevesi

Bu makale, “İslâmî roman” kavramının sınırlarını teorik çerçevede tespit etmeyi ve kapsamlı bir “İslâmî roman” tanımı yapmayı amaçlamaktadır. Bugüne kadar yazılan dinî muhtevalı romanlar, “İslâmî roman” kavramının literatüre girmesini sağlamıştır. Halbuki bir romanın dinî muhtevalı olması, o romanın “İslâmî” olduğu anlamına gelmez. “İslâmîlik” romanın muhtevasının yanı sıra yapısal özelliklerinin de İslâmî bakış açısıyla şekillenmesini gerektirmektedir. Türk edebiyatında 2000 sonrasında dinî muhtevalı romanların sayısında artış gözükmektedir. Bu romanların arasında, dinî meseleleri işlemekle birlikte İslâmî bakış açısını yansıtmayan romanlar bulunmaktadır. Bu durum “dinî muhtevalı roman” ile “İslâmî roman” kavramlarının birbirinden ayrılması gerektiğini göstermektedir. Bu makalede, “dinî muhtevalı roman” ve “İslâmî roman” kavramları birbirlerinden akademik gerekçelerle ayrılmaktadır. Literatürdeki “İslâmî roman” tanımlamaları ve “İslâmî roman” kavramının müteradifi olarak kullanılan çeşitli ifadeler tartışılmaktadır. Roman, bir sanat dalı olduğuna göre, “İslâmî roman” ifadesi, sanatsal açıdan bir anlam taşımaktadır. “İslâm” ve “roman” kelimeleri yan yana gelerek edebiyat sahasında yeni bir anlam alanı açmaktadır. “İslâmî roman” kavramının teori zemininde tartışılması, psikoloji, sosyoloji, siyaset gibi araştırma alanlarının Müslüman birey ve toplumlar hakkında tespitte bulunurken hangi romanlardan yararlanması gerektiği hususunda fikir verici olacaktır. Bu bağlamda “İslâmî roman” kavramı, roman sanatının yapısal özellikleri göz önünde bulundurularak yeniden tanımlanmaktadır. Bu makale, İslâmî roman kavramının teorik açıdan sınırlarının tayin edilmesini ve kavrama yönelik eksik ve hatalı yaklaşımın ortadan kalkmasını amaçlamaktadır.