OSMANLI İKTİSADİ DÜŞÜNCESİNDE LİBERAL İKTİSAT: MEHMED CAVİD BEY

XIX. yüzyılın sonuna gelindiğinde Osmanlı Devleti'nde liberal iktisat düşüncesinin geçerlilik kazandığı görülmektedir. Bu dönemde "geç Osmanlı liberal iktisat düşüncesinin sembolü" olarak Mehmed Cavid Bey öne çıkmaktadır. Bu çalışmada liberalizmi savunan Mehmed Cavid Bey'in görüşleri incelenmiştir. İktisadi liberalizm lehinde ileri sürdüğü argümanlar, teorik tutarlılığa sahip niteliktedir. Bununla birlikte, korumacılık karşıtı argümanları dikkate alındığında teorik tutarlılığı gözden kaybolmaktadır. Mehmed Cavid Bey'in açıklamalarında ortaya çıkan tutarsızlık uluslararası ticaret anlaşmaları yoluyla ticari ilişkilerin tesisini zorunlu görmesiyle birlikte değerlendirildiğinde iktisadi serbestliği mutlak anlamda önermediği değerlendirilebilir. Böylece Mehmed Cavid Bey'in Osmanlı iktisadi düşünce tarihinde iktisadi liberalizmin sembol ismi olarak nitelendirilmesinin yerinde bir değerlendirme olmadığı söylenebilir.