Güneydoğu Anadolu Orijinli Yerel Makarnalık Buğday (Triticum durum Desf.) Genotiplerinin Bazı Tarımsal Karakterler Bakımından Değerlendirilmesi

Bu çalışma; Güneydoğu Anadolu Bölgesi’ne ait bazı yerel makarnalık buğday (Triticum durum Desf.) genotiplerinin, bilinen modern ıslah edilmiş çeşitlerle kıyaslanarak bazı tarımsal özelliklerinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada, 21 adet yerel makarnalık genotipi ile 4 adet standart çeşit bitkisel materyal olarak kullanılmıştır. Çalışma, 2013-2014 ve 2014-2015 yılları yetiştirme sezonlarında, Mardin ili Kızıltepe ilçesinde yürütülmüştür. Kullanılan genotipler bazı morfolojik ve fizyolojik parametreler bakımından değerlendirilmiştir. İki yıllık ortalama verilere göre; incelenen özellikler açısından yıllar ve genotipler arasındaki farklılıklar istatistiki olarak çok önemli bulunurken, karakterlerin tümünde genotip x yıl interaksyonu önemsiz olarak tespit edilmiştir. Genotiplerin; tane verimi 201-347 kg da-1, metre karede başak sayısı 190-349 adet m-2, başakta tane sayısı 20.83-38.80 adet başak-1, başak uzunluğu 6.3-10.1 cm arasında değişmiştir. Fizyolojik parametre olarak kabul edilen normalize edilmiş vejetasyon indeksi (NDVİ), klorofil miktarı (SPAD değeri), yaprak alan indeks (YAİ) değeri, bitki örtüsü sıcaklığı (BÖS) değerleri bakımından çeşitler arasında istatistiki olarak çok önemli farklılıklar tespit edilmiş; korelasyon analiz sonuçlarına göre tane verimi ile metrekarede başak sayısı ve biyolojik verim arasında, SPAD değeri ile biyolojik verim arasında, YAİ değeri ile SPAD ve NDVİ değerleri arasında istatistiki olarak önemli ve yüksek korelasyonlar tespit edilmiştir. Birim alanda başak sayısı, başakta tane sayısı ve biyolojik verim, tane verimini arttırmaya yönelik karakterler olarak belirlenirken, NDVİ, SPAD ve YAİ parametreleri ise biyolojik verime dolaylı olarak da tane verimine etki eden faktörler olarak tespit edilmiştir.