Evaluation of the Effects of Rauf Yekta, Suphi Zühdî Ezgi and Hüseyin Sadeddin Arel’s Usûl Classification Approaches on Republican Period Usûl Classifications

Türk Müziği Usûlleri’nin tarif ve tasnif edilişlerine yönelik kuram, kavram ve kaidelerin tam manası ile anlaşılabilmesi için kadim ile cedid arasındaki farka hâkimiyet zaruri bir durum olmaktadır. Zira Türk Müziği’nin nazari her cihetinin yaşadığı değişim/dönüşümlerden usûl kuramı da etkilenmiştir. Bu etki içerisinde ortaya çıkan öncü çalışmalar son dönem Osmanlı sürecinde Rauf Yekta Bey, erken Cumhuriyet dönemi sürecinde ise Dr. Suphi Ezgi ve Hüseyin Sadeddin Arel Bey’lere ait çalışmalar olmaktadırlar. Bahse konu bu çalışmaların ve dahi müelliflerin ortak noktaları, temelde Batı Müziği ölçü yapılarından etkilenilerek, esinlenilerek oluşturmaya çalıştıkları usûl-ölçüóölçü-usûl yaklaşımları ve bu yaklaşımlar dâhilinde meydana gelen Modern Türk Müziği Kuramı içerisindeki usûl tasnifleridir. Bu nedenlerden ötürü de bu makalede Batı Müziği ölçü tasniflerinden esinlenilerek oluşturulan ve Cumhuriyet dönemi içerisinde de kaideleşen Türk Müziği Usûl tasnifleri üzerinde durulmaktadır. Çalışmada ilk olarak Batı Müziği nazariyatındaki -basit ve birleşik ölçü- yapıları ifade edilmiştir. Akabinde, bu -basit ve birleşik ölçü- yapılarının Türk Müziği Usûlleri’nin tasnifine nasıl adapte edildiği, kuramın temelini teşkil eden Türk Müziği kaynakları ve kuramcıları üzerinden izah edilmiştir. Bahse konu tasnifin kaideleri olan -basitlik, birleşiklik, küçüklük, büyüklük- kavramları, kuramın da temelini teşkil eden Batı Müziği ölçü yapıları bakımından da mukayese edilerek, kuram açısından gerekliliği, kuramı ifade etme noktasındaki yeterliliği hususları bakımından da irdelenmeye ve izah edilmeye çalışılmıştır. Bu bağlamda, çalışmada nitel araştırma yöntemi ve tarama modeli kullanılmış, veriler kaynak tarama ve doküman inceleme veri toplama teknikleri aracılığıyla elde edilmiştir. Modern Türk Müziği Kuramı’nın genel yaklaşımlarının bir tezahürü olarak meydana getirilen Türk Müziği Usûl Tasnifleri’nin usûlleri, kuram ve icrâ dinamikleri bakımından izah, ifade, tarif ve tasnif etme noktalarında yetersiz kaldığı sonucu belirgin bir şekilde ortaya konulmuştur.